(อาจารย์เกวลี) โอเค สวัสดีค่ะ
โอเคค่ะ วันนี้
จะเป็นบทที่ 4 นะคะ
จะเป็นเกี่ยวกับ
แบบจำลองข้อมูล
หรือเวลาเราเรียกสั้น ๆ
ก็คือการวาดรูป ER นะคะ ตัว E แล้วก็ตัว R
ภาษาอังกฤษ
โดยแผนภาพนะคะ ER
นะคะ หรือว่า ER Model นี่ มันจะเป็น
... ล่ามเขาได้ยินเราไหมพลอย
ทำไม ล่ามดูนิ่ง ๆ
ล่ามได้ยินไหมคะ
ล่ามได้ยินไหมคะ ถ้าได้ยิน
โอเคด้วยค่ะ โอเค โอเค
โอเคค่ะ ก็การวาด ER นะคะ หรือเป็นแบบจำลองข้อมูล
นะคะ มันจะเป็นแบบที่ใช้อธิบาย
โครงสร้างของฐานข้อมูล โดยที่เราจะแสดงออกมาเป็นรูปภาพ
นะคะ โดยที่โครงสร้างสำคัญ ที่
จะต้องใช้ในการวาดรูปของเรานะคะ ก็คือ Entity
หรือว่าตารางกับความสัมพันธ์ ก็คือแต่ละ
เส้นที่เชื่อมโยงในแต่ละตาราง เราจะต้องโยง
กันให้ถูกนะคะ อย่างเช่น ตารางของอาจารย์กับนักศ
ึกษา เราต้องมีความสัมพันธ์กันในฐานะการเรียนการสอน
แบบนี้นะคะ
การวาดรูปจะเป็นเหมือนรูปที่อาจารย์ยกตัวอย่างให้
ดูบนจอนะคะ การ
ที่เราจะวาดรูปได้ เราต้องรู้ด้วยว่าสัญลักษณ์แต่ละอัน
หมายความว่อย่างไร ทำไมเราต้องใช้วงรี ทำไมเราต้องใช้สี่เหลี่ยม
ผืนผ้า ทำไมเราต้องลากเส้นตรงนะคะ
แต่ละอันมีความหมายหมดเลย แลล้ววันนี้ก็จะ
พอบรรยายเสร็จจะให้วาดเองด้วย
นะคะ
จุดเด่นของแผนภาพ ER
นะคะ มันจะทำให้เราออกแบบฐานข้อมูลได้เร็วขึ้น มัน
เหมือนเป็นการจัดระเบียบความคิดของผู้ที่ออกแบบ
คล้าย ๆ กับเราสมัยมัธยมน่าจะเคยวาด Mind Map
นะคะ การวาด ER ก็เหมือนกันนะคะ
มันจะได้รู้ว่าเราต้องการจะออกแบบอะไร อะไร
ควรมีความสัมพันธ์กัน หรืออะไรที่ขาดหายไป
นะคะ เราจะได้เห็น รวมถึงลดความ
ซ้ำซ้อนของข้อมูลออกไปด้วย เช่น ในตารางนี้
ข้อมูลนี้อยู่แล้ว ก็ไม่จำเป็นต้องใส่เพิ่มในตารางอื่นก็ได้
นะคะ หรือว่าพอเราวาดเสร็จออกมา ทำไมมี
ตารางที่คล้าย ๆ กัน 2 อัน มันลบออกได้ไหม
นะคะ การวาดรูปก็จะทำให้เราเห็นภาพได้ง่ายขึ้น
โดยคุณลักษณะของการวาดแผนภาพ ER
นะคะ ก็คือแน่นอนมันแสดงผลออกมาเป็น
ภาพนะคะ Model ข้อมูล หรือรูปแบบข้อมูล
แบบไหนก็ตามนี่ มันจะมีภาษาหรือรูปภาพที่เป็นกราฟิก
โดยเฉพาะนะคะ อาจจะมีทั้งภาพขนาด
ใหญ่ภาพขนาดย่อย มันจะทำให้เรา
อ่านข้อมูล หรืออ่านฐานข้อมูลนั้นได้ง่าย เพราะ
เราใช้วงกลม เราใช้สี่เหลี่ยม เราใช้วงรีนะคะ เราใช้วงกลม เราใช้
เส้นโค้ง เส้นปะ ทุกอย่างมีความหมาย
หมดนะคะ มันก็แสดงให้เห็นถึงความชัดเจนของ
ข้อมูลด้วย โดยที่เราอาจจะใช้สัญลักษณ์ที่
ต่างกันเล็กน้อยนะคะ ซึ่งตัวรูปแบบของการวาด
นี่ มันก็จะมีหลาย หลายรูปแบบ หนังสือ
บางเล่มก็ไม่เหมือนกัน บางคนใช้รูปแบบของคนนี้
หรือหนังสืออีกเล่มหนึ่งอาจจะใช้รูปแบบที่ต่างออก ๆ ไป
ในการวาดรูป แต่เดี๋ยวตอนถึงเวลาวาดรูปเราต้องตกลงกัน
ก่อนว่า เราจะเลือกรูปแบบไหนนะคะ
ข้อสำคัญคือแผนภาพที่ได้มานี่ มันควร
ที่จะอ่านง่าย ๆ ไม่ซับซ้อน เส้น
ไม่ลากตัดกันไปกันมา ฉันเพิ่งคิดได้ ฉันเลยอยากวาดตรงนี้
ไม่ได้นะคะ เราต้องคิดก่อนวาดเราจะวาดเส้นตรง
จากกระดาษฝั่งหนึ่งไปอีกฝั่งหนึ่งนี่
มันก็ทำให้เราอ่านยต้องมาจัดรัเบียบความคิดตัวเองด้วยว่า ในตารางนี่
มันมีตารางอะไรบ้าง แล้วแต่ละตารางนี่มัน
ควรจะเชื่อมกันอย่างไรนะคะ
โดยในแผนภาพ
ที่เราวาดนะคะ รายละเอียดต้องอยู่ในระดับที่เหมาะสม
อาจจะไม่ได้ละเอียดยิบขนาดนั้น ไม่ได้ละเอียด
แต่ว่าเราต้องมองภาพให้ออก หรือ
อาจจะมีการเปลี่ยนแปลงแก้ไข มันจะต้องยืดหยุ่น
นะคะ รวมถึงรายละเอียดต้องเพียงพอ ไม่ใช่น้อยไป บางอันก็
เยอะไปนะคะ เอาที่พอดี โดย
แต่ละอันนี่อย่างที่บอก เราจะต้องมีการเชื่อมโยงความสัมพันธ์ของ
แต่ละตารางด้วยนะคะ แล้วก็
การวาดรูปของเรา เราจะไม่ตายตัวเลยว่า
เราวาดเพื่อไปใช้กับโปรแกรมอะไรนะคะ
รูปที่เราวาดจะต้องเอาไปใช้ได้กับทุกโปรแกรม หรือทุก
รูปแบบ%ข้อมูลนะคะ แล้วก้เวลาใคร
มาอ่านจะต้องเข้าใจง่าย ถึงแม้ว่าเขาจะ
ไม่ได้เรียนทางด้านคอมพิวเตอร์มาก่อน แต่พอ
ดูรูปภาพอย่างน้อยเขาก็จะเข้าใจว่าเราจะสื่ออะไร
ในฐานข้อมูลเรามีอะไรบ้างนะคะ เขาอาจะไม่รู้หรอกว่า
วงรีมันหมายความว่าอะไร หรือสี่เหลี่ยมหมายความว่าอะไร
ทำๆมต้องเป็นเส้นปะ ทำไมต้องมีเส้นโค้งด้วย เขาไม่ต้องเข้าใจตรงนั้น
แต่เขาดูแล้วเขาก็พอเข้าใจว่าเราต้องการจะสื่อ
อะไร สื่ออะไร ในฐานข้
อมูลอันนี้ ก็คือไม่ว่าจะเป็นใครต้องอ่านรูปที่เราวาดเข้าใจ
ระดับหนึ่งก็ยังดีนะคะ
ขั้นตอนในการออกแบบแผนภาพ ER
นะคะ มันก็จะมีหลายขั้นตอน แต่เราก็จะแบ่งได้เป็น 5 ขั้นตอน
ในการออกแบบ หรือการวาดด้วยนะคะ
โดยพอเราได้ภาพคร่าว ๆ มาแล้วนี่ เรา
ค่อยไปใส่รายละเอียดทีหลังก็ได้ ผู้ใช้งานเขา
ควรจะดูข้อมูลได้ในระดับไหน ผู้ใช้งานแต่ละคน
การเข้าถึงข้อมูลแต่ละขั้นนี่
แต่ละขั้นแต่ละชั้นใครเข้าได้บ้าง
หรือว่าผู้ใช้งานทั่วไปดูได้อย่างเดียวไหม หรืออะไร
หลังจากที่เราวาดรูปเสร็จแล้ว แล้วค่อยมาใส่รายละเอียดทีหลังก็ได้
โดยขั้นตอนแรก
เราจะกำหนด Entity หลัก หรือตารางหลัก
นะคะ โดยในการออกแบบฐานข้อมูลนี่ เราจะต้องเอา...
รวบรวมความต้องการของผู้ใช้งาน
ก็คือ requirement นี่ล่ะ
มากำหนดว่าในฐานข้อมูลเราจะมี Entity หรือฐานข้อมูลอะไร
บ้าง ซึ่งขั้นตอนนี้เป็นขั้นตอนที่ค่อนข้างยาก
นะคะ ต้องเข้าใจ
ในสิ่งที่เรากำลังจะสร้าง ทั้งผู้ใช้งานและ
ผู้ออกแบบต้องเข้าใจตรงกัน เพราะ
ถ้าเรากำหนดตารางไปแล้ว แล้วอยู่ดี ๆ มาเพิ่ม
มันอาจจะต้องเชื่อมต่อความสัมพันธ์ใหม่
นะคะ โดยวิธีการ ก็คือถ้าอยากทำให้มัน
ครอบคลุมมากที่สุด ก็คือเอาข้อมูลที่มี
มาวาง แล้วจัดกลุ่มของข้อมูลนะคะ
โดยรู้ว่าข้อมูลมีค่าอะไรบ้าง มีความหมาย
อย่างไร แต่ละอย่างนี่เชื่อมโยงกันอย่างไร
นะคะ ถ้าข้อมูลเป็นข้อมูลชนิดเดียวกัน ให้วาง
ไว้ในตารางเดียวกันแล้วกำหนดชื่อ เช่น นักศึกษา
นะคะ อาจจะมีหลายคณะ
ก็จริง แต่ก็คือนักศึกษา เรารวมเป็นตารางเดียวได้ไหม ได้
แล้วค่อยมากำหนดลักษณะพิเศษของแต่ละคนว่า
ในนักศึกษาหลาย ๆ พันคนนี่ฃเขามีความแตกต่างอะไรบ้าง
แต่เราก็เก็บข้อมูลไว้ในตารางเดียวก็พอ โดยเราจะเก็บ
ทุกอย่างจะต้องจดไว้ในบันทึกพจนานุกรม
ด้วย แล้วก็เขียนลงไปในแผนภาพที่เราจะวาดด้วย ว่า
กำลังจะวาดด้วยว่าในตารางนี้มีข้อมูลอะไรบ้าง ที่เราต้องใช้
นะคะ
ขั้นตอนที่ 2 ก็จะต้องมากำหนด
ความสัมพันธ์ระหว่าง Entity
การกำหนดชื่อ กำหนดความหมาย ความสัมพันธ์ ทิศทาง
การเชื่อมโยงของข้อมูลอัตราการเกิดความสัมพันธ์
นะคะ เช่น นักศึกษา 1 คน
สามารถลงทะเบียนเรียนได้หลายวิชานะคะ
ฃแต่ในหลาย ๆ วิชามีผู้สอนได้เพียง
คนเดียว อันนี้คือความสัมพันธ์ที่เกิดขึ้น
แต่อาจารย์ 1 คน ก็สามารถสอนได้หลายคน
เหมือนกัน ได้หลายวิชาด้วยนะคะ
ซึ่งอาจจะเป็นยกตัวอย่างการ
กำหนดอัตราส่วนอีกอย่างหนึ่ง ก็คือเหมือนที่อาจารย์ยกตัวอย่าง
บ่อย ๆ รหัสบัตรประชาชน
ไม่ควร...มันไม่เกิน 13 หลักอยู่แล้ว เราก็ต้องกำหนด
ชื่อคน กำหนดไว้เลยก็ได้ ไม่ควร
เกิน 20 ตัวอักษร คงไม่มีใคร
ตั้งชื่อตามหลักโหราศาสตร์
ยาวเกิน 20 ตัวหรอกนะคะ เราก็สามารถ
แบ่งกลุ่มได้แล้ว ว่าข้อมูลแต่ละอันมันจะต้องเชื่อมโยง
กันอย่างไร หลังจากนั้น ก็มาดูว่าความสัมพันธ์เป็นอย่างไร
1 ต่อ 1 หรือ 1 ต่อ
มากกว่า 1 อะไรพวกนี้นะคะ ภาษาอังกฤษ
ก็คือ One-to-One One-to-Many อะไรพวกนี้
นะคะ ซึึ่งก็จะต้องวิเคราะห์ดี ๆ นะคะ ซึ่งจะต้อง
สามารถอ่านไปข้างหน้าแล้วก็อ่านย้อนกลับมา
โดยที่ความหมายไม่เปลี่ยนในแผนภาพของเราด้วยนะคะ
ขั้นตอนที่ 3
กำหนดคีย์หลัก กำหนดคีย์รอง
ก็คือ Primary Key กับ Secondary Key
หลังจากที่เราได้ตารางต่าง ๆ แล้ว ขั้นตอนต่อไป
ก็คือในตารางเราจะต้องเก็บข้อมูล หรือ Attribute
อะไรบ้าง เช่น ตารางนักศึกษา
ต้องเก็บข้อมูลอะไรบ้าง เกี่ยวกับนักศึกษา
ถ้าพอจำได้ ก็คือตอนเราเข้ามาเรียน เรากรอกข้อมูล
เยอะมาก ตั้งแต่ใบสมัครเลยนะคะ
อันนั้นคือ Attribute
ที่มหาวิทยาลัยต้องการ ชื่ออะไร
นามสกุลอะไร บัตรประชาชนเลขอะไร เกิดวันที่เท่าไร อายุเท่าไร
บ้านอยู่ไหน พ่อแม่ชื่ออะไร จบจากโรงเรียนอะไร เกรดเฉลี่ยเท่าไร
ปัจจุบันที่ไหน ใครเป็นคนส่งเรียน
ได้เงินเดือนเดือนละเท่าไรนะคะ
ใครเป็นผู้ปกครอง เบอร์ผู้ปกครองเบอร์อะไร
บางคนผู้ปกครองไม่ใช่พ่อหรือแม่ อาจจะเป็นคุณตา
คุณยายนะคะ ที่อยู่ปัจจุบัน
อยู่ไหน แล้วมาเรียนราชภัฏ พักที่ไหน
กรอกให้หมด เกรดเฉลี่ยตั้งแต่ ม.4 ม.5 ม.6 เป็น
อันนี้คือสิ่งที่มหาวิทยาลัยต้องการรู้เกี่ยวกับพวกคุณ
ซึ่งก็คือ Attribute นั่นเองนะคะ
โดยหัวของแต่ละคอลัมน์หรือ Attribute
นี่ ควรกำหนดเป็นคำสั้น ๆ ง่าย ๆ อาจจะเป็นตัวย
่อก็ได้ แต่ต้องสื่อความหมายนะคะ แล้วก็
หลีกเลี่ยงการตั้งชื่อเหมือนกัน
นะคะ
อาจจะเป็นชื่อ ชื่อนี่
บางคนไม่เข้าใจ สรุปใส่ชื่อเล่นหรือชื่อจริง เพราะฉะนั้น
ต้องกำหนดไปเลยว่าคุณต้องการอะไร ชื่อจริงก็ชื่อ
จริง ชื่อเล่นก็ใส่ชื่อเล่น ไม่ใช่คำว่า "ชื่อ"
เฉย ๆ แล้วเขาจะรู้ไหมว่าต้องใส่อะไร เขาอาจจะ
ใส่ชื่อเล่นก็ได้นะคะ
กำหนดคีย์ภายนอก หรือว่า Foreign Key
ที่เอาไว้เชื่อมโยงแต่ละตารางเข้าไว้ด้วยกัน
นะคะ อย่างเช่น นักศึกษากับอาจารย์นี่
จะเชื่อมโยงกันได้อย่างไร เชื่อมโยงโดยรหัสวิชา
เช่น รหัสวิชานี้ใครเรียนบ้าง ใคร
สอนบ้าง แค่กรอกรหัสเข้าไป ก็รู้ได้เลย
อันนี้คือการเชื่อมโยงกันของอาจารย์กับนักศึกษาในวิ
ชานั้นนะคะ โดยที่คีย์นอกหรือ Foreign Key นี่มันอาจจะ
เป็นคีย์หลักของตารางอื่นก็ได้
นะคะ
เดี๋ยวพอวาดรูปก็จะเข้าใจมากขึ้น
อันนี้พอพูดอาจจะไม่ค่อยเข้าใจเท่าไร ว่า เอ๊ะ ทำไมมันถึงเชื่อมโยงกันได้นะคะ
ขั้นที่ 5
พิจารณาขอบเขตค่าแต่ละค่า
ที่อยูู่ในแต่ละข้อมูลที่เราต้องการ
นะคะ ก็คือขอบเขตของข้อมูลนั่นล่ะ
เช่น ชนิดของข้อมูล เราจะกำหนดเป็นอะไร
วันเกิดควรกำหนดเป็นอะไร
เงินเดือน มันควรเป็นจำนวนเต็มไหม คุณต้องการทศนิย
มหรือเปล่านะคะ อย่างชื่อก็ควรกำหนด
เป็นรับข้อมูลเฉพาะตัวอักษรเท่านั้น กรอกเป็นตัวเลขไม่ได้
อันนี้คือสิ่งที่เราต้องกำหนดตั้งแต่
ตอนที่ออกแลลฐานข้อมูลเลยนะคะ ความยาว
เลขบัตรประชาชนก็ 13 หลัก
นะคะ เบอร์โทรศัพท์ก็ 10 หลัก
อะไรแบบนี้ นามสกุลไม่ควรเกิน 35 ตัว
อักษร เงินเดือนก็
เอาสักไม่เกิน 7 หลัก ประมาณนี้นะคะ
รูปแบบข้อมูลบางประเทศมันไม่เหมือนประเทศเรา
เขาจะเอาเดือนขึ้นก่อน ตามด้วย
วัน ตามด้วยปี คุณก็สามารถกไหนดได้เหมือนกัน
แบบของเราเพื่อดูง่าย ๆ ก็เป็น วัน เดือน ปี ตามกัน
อย่างนี้ก็ได้นะคะ กับค่าที่อนุญาต
โดยเฉพาะเช่น ทุกวันที่ 1
กับ 16 ของเดือนเป็นวันหยุด
คุณก็สามารถตั้งได้ว่าในฐานข้อมูล สมมติคือ
ลูกค้า ต้องการจะจองคิวทำอะไรก็ตาม
ถ้าเป็นวันที่ 1 กับวันที่ 16 จะไม่อนุญาตให้จอง
แบบนี้ก็ได้นะคะ
อันนี้ก็ต้องตั้งแต่เราออกแบบเลย ว่าข้อตกลงของเรา
ควรจะเป็นอย่างไรนะคะ
อันนี้ก็อธิบายไปแล้วนะ กับอีกอัน 1 สำคัญ
ความเป็นหนึ่งเดียว ก็คือ
อย่างเช่นรหัสนักศึกษา ต้องกำหนดเลยว่าต้องเป็น
ค่าที่ซ้ำ ซ้ำกันไม่ได้
เราอาจจะกรอกเลขผิดไปตัวหนึ่ง ระบบอาจจะเตื
ต้องแจ้งเตือนว่าคุณเลขนี้ใช้ไม่ได้มันซ้ำไปแล้ว
กับ การเป็นค่า
Null คุณไม่กรอกข้อมูลได้ไหม
บางระบบจะบอกว่าไม่ได้ ถ้าใครเคยกรอก
จะเห็นว่าบางช่องของการกรอกข้อมูลเขาจะมี
ดอกจันสีแดงกำหนดไว้อยู่
นั่นคือเป็นข้อมูลที่เขาต้องการ คุณจะเว้นว่างไม่ได้
นะคะ หรือถ้าต้องการจะเว้นว่าง
หรือไม่ตอบเขาจะเรียกอีกอันหนึ่งว่าค่า Default
ค่าปริยาย ถ้าไม่ตอบว่าเงินเดือนเป็นเท่าไร
ค่าเริ่มต้นคือ 0 แต่เป็นค่าว่างไม่ได้
ไม่ตอบไม่ได้ เพราะฉะนั้น เราใส่ไปเลย 0 บาท
แบบนี้ก็ได้ แต่ส่วนมากทุกคนก็ต้องกรอกอยู่แล้วนะคะ
ขั้นตอนสุดท้าย
ก็มาวิเคราะห์ดูว่าแผนภาพที่เราออกแบบนี่
มันสามารถปรับปรุงแก้ไข หรือว่าขยาย
ตัวในอนาคตได้หรือเปล่า เพราะว่าการออกแบบที่ดีนี่
ต้องคำนึงถึงการเปลี่ยนแปลงด้วย
ไม่ใช่ว่าตายตัวไปตลอด เกิดสมมติว่าวันนี้คุณอาจ
เปิดร้าน ลูกค้าอาจจะไม่ถึง 100 คน แต่ใครจะรู้
ในอนาคตคุณอาจจะเป็นธุรกิจที่มันเติบโต มีสาขา
ไปอีกเป็นร้อยสาขา มีลูกค้าอีกเป็นหมื่นคน
แต่ฐานข้อมูลคุณ fix ไว้ว่ารหัส
ลูกค้าแค่ 1-100 มันเป็นไปไม่ได้ค่ะ
นะคะ ต้องวิเคราะห์ด้วย ว่ารหัส
ลูกค้านี่ มันจะต้องเป็นการเพิ่มขึ้น
อย่างอัตโนมัติ ไปได้เรื่อย ๆ หรือเปล่า
หรือคุรจะเป็นคนกรอกเองนะคะ
อันนี้ก็ต้องคิดด้วย ไม่ใช่ว่าระบบฉันใช้แค่
10 คนนี่ล่ะ บางที่อนาคตอย่างจะไม่ใช่อย่างนั้นนะคะ
โดยการสร้างแบบจำลองข้อมูลหรือการวาดแผนภาพ
นี่ มันจะต้องวิเคราะห์ของข้อมู
ลต้องเก็บในระบบนะคะ อาจจะเกี่ยวกับ
ข้อมูลที่เราจำเป็นต้องเรียกใช้ โครงสร้างที่
มีการเพิ่ม-ลบ แก้ไขข้อมูล
จะต้องทำที่ตารางไหน ถ้าสมมติว่า
ในตารางนั้นถูกลบไป มันจะไปกระทบกับข้อมูลในตาราง
อื่นหรือเปล่านะคะ เช่น วันดี
คืนดีอาจารย์ลบชื่อสาขาที่คุณเรียนออก
มันจะกระทบกับพวกคุณไหม เป็นนักศึกษา
ไม่มีสังกัด ทำได้ไหม ไม่ได้
นะคะ ก็ต้องดูด้วย เขาเรียกว่ากฎ
การคงสภาพของข้อมูล อยู่ดี ๆ อยากลบ
ไม่ได้ เหมือนอาจเปลี่ยนเลขบัตรประชาชน
ห้เดชมงคลได้ไหม ไม่ได้
เลขมันไม่สวย เลข 9 ลงท้าย มันไม่ได้
นะคะ แต่ชื่อเปลี่ยนได้ไหม เปลี่ยนได้ แต่
บางอย่างมันเปลี่ยนไม่ได้นะคะ เช่น
เลขบัตรประชาชนอย่างนี้ เราต้องวิเคราะห์ด้วย ไม่ใช่ว่า
ออกแบบไปแล้วใครอยากเปลี่ยนเลขบัตรประชาชนตอนไหนก็ได้
แบบนี้เป็นต้น
โดยการเขียนแผนภาพ ER นี่ มันก็จะอธิบาย
ภาพรวมทั้งหมดนะคะ อย่างที่บอกตอนต้น ก็คือ
มันต้องเข้าใจง่ายนะคะ อาจจะไม่ต้องรู้
ว่าข้อมูลที่เรากำลังจะเก็บนี่ เก็บที่ไหน เก็บอย่างไร
ไม่จำเป็น แค่วาดออกมาให้ดูก่อนว่า ในฐานข้อมูลต้อง
มีนะคะ ในแต่ละตารางมีความสัมพันธ์กัน
อย่างไร ข้อมูลมันจะซ้ำซ้อนกันไหมนะคะ
นะคะ แล้วก็เขียนออกมา
ให้ออกมาดูง่ายที่สุด อย่างที่อาจารย์บอกตอนแรก แผนภาพ
การวาดรูปนี่ มันมีหลาย...
เขาเรียกว่าอะไรล่ะ หลายมาตรฐานก็แล้วกัน
หลังสือแต่ละเล่มก็เลือกมาใช้ไม่เหมือนกัน
นะคะ มีทั้งแบบ Mode
l แบบ Craw foot
จะคล้าย ๆ กับรอยเท้าของนก
รอยเท้าอีกา เขาก็เรียกเป็นรูปแบบ
รูปแบบหนึ่งนะคะ แต่ที่เราจะใช้กันบ่อย ๆ
นะคะ จะเป็นแบบของ
Chen โมเดล เราจะเลือกตัวใช้แบบนี้ เพราะว่ามันเขียนง่าย
อ่านง่ายที่สุดนะคะ
แต่ถ้าคุณไปเจอหนังสือเล่มอื่น คุณใช้
ผิดไหม ไม่ปิด อยู่ที่เขาจะเลือกใช้แบบไหนแค่นั้นเองนะคะ
สัญลักษณ์
ที่ต้องใช้ในการวาดรูปนะคะ สัญลักษณ์
สี่เหลี่ยมผืนผ้า มันจะหมายถึงชื่อตาราง
นะคะ แบบสี่เหลี่ยมข้าวหลามตัด
มันจะบอกถึงความสัมพันธ์ของตาราง
แต่ละตารางนะคะ แล้วคอลัมน์ใน
แต่ละตารางล่ะ นะคะ เราก็จะใส่เป็นรูปวงรี
ถ้า
คอลัมน์นั้น ๆ เป็นคีย์หลัก ที่ห้ามซ้ำ
กัน ในรูปวงรี จะต้องขีดเส้นใต้ด้วย
ส่วนด้านข้าง
อันนี้จะไม่ค่อยพบเห็นบ่อย แต่จะเจอในข้อสอบ
แน่ ๆ นะคะ อันแรกเป็นสี่เหลี่ยมผืนผ้า
ซ้อนกัน 2 อัน มันหมายถึงตารางนั้นน่ะ
เป็ตารางอ่อนแอ หรือ Weak Entity จะต้องพึ่งค่าตารางอื่น
เพื่อให้ตารางของมันมีความหมายนะคะ
กับ
ต่อมา สี่เหลี่ยมข้าวหลามตัด ซ้อนกัน 2 อัน ก็เช่นกันค่ ะ
เขาจะเรียกว่า "ความสัมพันธ์แบบอ่อนแอ" มันจะต้องไปดึงค่า
หรือความสัมพันธ์อื่น ๆ มาทำให้ตัวมันมีความหมาย
ขึ้นมานะคะ
วงรซ้อนกัน 2 วง ก็คือในตารางนี้น่ะ
ไอ้ในคอลัมน์นี้หรือในข้อมูลนั้น ๆ นี่ มันจะ
มีข้อมูลได้มากกว่า 1 ข้อมูล เช่น คุณอาจจะมีเบอร์โทรศัพท์
3 เบอร์
หรือว่ามีชื่อเล่น
พ่อเรียกชื่อหนึ่ง แม่เรียกชื่อหนึ่งก็บอกได้
มีสัตว์เลี้ยงมากกว่า 2 ตัว แต่ละตัวมีชื่อว่าอะไร
บ้างอย่างนี้ก็ได้นะคะ กับ
วงรีที่เป็นเส้นประ มันหมายถึงว่า ค่าข้อมูล
ในนี้นี่ จะได้มาจากการคำนวณของข้อมูล
อื่น ๆ ที่พบบ่อยที่สุดก็คือ
อายุ
อายุจะได้มาจากการคำนวณวันเกิด
ใช่ไหมคะ เพราะฉะนั้น ไอ้เส้นวงรีประ ๆ พวกนี้
บอกอายุของเราได้มาจากการกรอกวัน เดือน ปีเกิด นั่นเอง
นะคะ ให้มันคำนวณให้
อัตโนมัติ ผู้ใช้งานไม่ต้องบอกเองว่าอา
ให้เลย อายุ 18 ปี 11 เดือน
10 วัน อะไรก็ว่าไปนะคะ
อันนี้คือสัญลักษณ์ที่เราใช้บ่อยรูปเดียวกันกับรูปเมื่อกี้
นะคะ
อันนี้จะอธิบายโดยละเอียด Entity หรือว่าชื่อของตาราง
นะคะ ก็จะเป็นส่วนในการเก็บข้อมูลรายการ
แต่ละรายการ ที่ระบบจัดการฐานข้อมูลหรือเรากำลัง
จะสร้างระบบขึ้นมานะคะ เช่น
สัญลักษณ์นะคะ Entity จะเป็นสี่เหลี่ยมผืนผ้า มี
ชื่อตารางหรือชื่อ Entity อยู่ข้างในนะคะ เรา
จะต้องวาดแบบนี้ทุกครั้ง
นะคะ โดยตัวอย่าง
เช่น ตารางบุคคล บุคคลคืออะไรบ้าง
ตารางพนักงาน ตารางผู้ป่วย ตาราง
บุคลากร ตารางนักศึกษา ตารางลูกค้า อาจจะเป็นข้อมูลเกี่ยวกับ
สถานที่ก็จะเป็นตารางเก็บจังหวัด เก็บข้อม
ูลนะคะ ตารางที่เกี่ยวกับวัตถุ อาจจะเป็น
รถยนต์ อาคาร เครื่องจักร สินค้าก็ได้
หรืออาจจะเป็นเหตุการณ์ต่าง ๆ ที่เกิดขึ้น การซื้อ การขาย
การรักษาโรค การซื้อ การขาย
สัญลักษณ์อย่างที่บอกเป็นสี่เหลี่ยมผืนผ้า มีชื่อตารางหรือ Entity
อยู่ข้างในนะคะ
ประเภทของ Entity ก็มีอยู่ 2 ประเภท
นะคะ แต่ส่วนใหญ่ที่เราใช้กัน จะเป็น Entity ทั่วไ
เป็นตารางที่ข้อมูลในนั้นสามารถแยกข้อมูลแต่ละแถว
ออกได้นะคะ กับอีกอันหนึ่งคือ Entity
อ่อนแอ มันจำเป็นจะต้องใช้ข้อมูลอื่น
มาช่วยทำให้ข้อมูลในแถวนั้น ๆ มีคุณค่าหรือมีความหมายขึ้นมา
นะคะ อันนี้เป็นตัวอย่าง
Entity ทั่วไปหรือตาราง
ทั่วไปนะคะ จะสังเกตได้ว่า
อย่างข้างบนนี่อาจารย์เขียนไว้ว่า Entity Student
ก็คือตาราง
ตารางหนึ่งที่มีข้อมูลเกี่ยวกับนักเรียนอยู่
แต่สิ่งที่เราจะเอามาวาดแผนภาพ มันไม่ใช่กรอบสี่เหลี่ยมนี้นะคะ
เราจะเอามาแต่ชื่อ
เช่น ตาราง Student ก็คือ Entity student
เก็บข้อมูลอะไรบ้าง ก็คือตัวนี้ เราจะวาด
แค่นี้ค่ะ เอาสี่เหลี่ยมข้างล่างมาวาด แล้วก็บอกด้วงยว่า
ชื่อตารางอะไรนะคะ
อันนี้เป็นตัวอย่างของตารางอ่อนแอ หรือ Entity
อ่อนแอนะคะ อันนี้ก็คือเป็นข้อมูลเกี่ยวกับ
การลงเวลาทำงาน เวลาออกจากงาน
เหมือนเวลาใครไปทำงานก็จะมีใครมาทำงานกี่โมง กลับบ้านกี่โมง
ตารางนี้นะคะ Time stamp ก็คือลง
เวลา ตารางนี้จะไม่มีความหมายเลย ถ้าขาด
ข้อมูลที่เข้าทำงาน แล้วก็เวลากลับบ้าน
เพราะฉะนั้น 2 ตัวนี้ จะต้องเชื่อมโยงกัน อยู่แล้ว
ถ้าขาดอันใดอันหนึ่งไป
ตารางนี้จะไม่มีความหมายเลย
ก็คือมีแต่เวลามาทำงาน แล้วกลับบ้านตอนไหน ไม่รู้
อย่างนี้ไม่ได้นะคะ
ก็คือมาทำงาน ก็ต้องมีเวลากลับบ้าน
หรือมีแต่เวลากลับบ้าน ไม่มีเวลาทำงาน มันก็ไม่ได้
ไม่อย่างนั้นจะรู้ได้อย่างไร ว่าคุณมาทำงานกี่โมงนะคะ อันนี้เป็นตัวอย่าง
ของตารางที่ถ้าขาด
ข้อมูลใดข้อมูลหนึ่งไป จะทำให้ข้อมูลในตารางนั้น
ๆ นี่ ไม่สมบูรณ์ มีปัญหานั่นเองนะคะ
อย่างเช่น อันนี้เป็นตัวอย่าง
ถ้าเป็นตารางทั่วไป
ตารางนักเรียน กับตารางรายวิชานะคะ
มีนักศึกษา 2 คน มี 2 วิชา อันนี้เป็นตาราง
ทั่วไป แต่ตารางการลงทะเบียน
สมมติว่ามีแต่รหัส
นักศึกษา มีปีการศึกษา แต่ไม่รู้เลย
เขาลงทะเบียนวิชาอะไร ได้ไหม ไม่ได้
ไม่อย่างนั้นจะรู้ได้อย่างไร ว่าเทอมนี้
เรียนอะไรบ้าง หรือนะคะ
รู้รายวิชา รู้ปีการศึกษา
แต่ไม่รู้เลยว่าใครลงทะเบียนเรียน ได้ไหม ก็ไม่ได้อีก
นะคะ เพราะฉะนั้น ในตารางการลงทะเบียน
ถ้าขาดข้อมูลใดข้อมูลหนึ่งไป ตารางนั้น
จะเป็นตารางที่ไม่สมบูรณ์ โดยข้อมูลที่ดึงมา
ก็ไปดึงข้อมูลมาจากคนอื่นทั้งนั้น อันนี้คือตารางอ่อนแอ
นะคะ ก็คือไม่มีความหมายในตัวเอง จะต้อง
มีข้อมูลจากตารางอื่นมาช่วยนั่นเอง
นะคะ ต่อมา Attribute
ก็คือพูดง่าย ๆ ก็คือคอลัมน์ ในแต่ละตารางน่ะค่ะ ว่า
ในตารางนั้นมีคอลัมน์อะไรบ้าง ก็คือหัว
ของคอลัมน์นะคะ
นี่แบบนี้ เพราะฉะนั้น
Attribute นะคะ สัญลักษณ์ของ Attrib เป้นง
วงนนะคะ
อย่างข้อมูลพนักงานต้องมีอะไรบ้าง ก็ต้องมีฐานข้อมูล
พนักงาน ชื่อ นามสกุล มีเพศ มีเงินเดือน
นะคะ สัญลักษณ์จะเป็นแบบนี้
นะคะ ข้อมูลพนักงาน อันนี้ก็คือ
Entity ใช่ไหมคะ ตาราง ของตาราง
คอลัมน์ คอลัมน์
ซึ่งใน Attribute นี่ก็แบ่ง
ไปอีกเป็น 6 ประเภทนะคะ ก็ใช้เป็นวงรี
นี่ล่ะ แต่อาจจะมีสิ่งที่เปลี่ยนไปนิดหนึ่ง
นะคะ โดย Atribute นี่ ประเภทที่ 1 คือ
Attribute ที่แบ่งย่อยไม่ได้อีกแล้ว
นะคะ เช่น เพศ คุณก็ตอบได้แค่เพศเดียว
คุณเป็นเพศอะไรคุณก็ตอบเพศนั้น
เงินเดือนตอบได้ค่าเดียว คุณไม่จำเป็นต้องบอกว่า
เงินเดือนเดือนที่ 1 เงินเดือนเดือนที่ 2 เงินเดือนเดือนที่ 3 ไม่ใช่
เงินเดือนปัจจุบันเราเท่าไรนะคะ
บัตรประชาชนตอบได้ค่าเดียว รหัสนักศึกษา
ตอบได้ค่าเดียว อันนี้คือเป็น Attribute
หรือเป็นข้อมูลโดยทั่วไปนะคะ ต่างจาก Attribute
ประเภทที่ 2 คือ Attribute ที่แบ่งย่อยได้
เช่น ชื่อนามสกุล เราแยกกันกรอกได้ไหม
ได้ แบ่งเป็นชื่อ คอลัมน์ 1 นามสกุลคอลัมน์ 1 ก็ได้
นะคะ ต่อมาเป็น Key
Attribute นะคะ ก็เป็นค่าเอกลักษณ์
จะต้องไม่ซ้ำกัน ในตารางนั้น ๆ ค่า
นี้ เราต้องไม่ซ้ำกัน โดยลักษณะเฉพาะของ
คีย์นะคะ มันจะมีการขีดเส้นใต้
เพื่อแสดงว่ามันเป็น
ค่าที่ซ้ำกันไม่ได้
เหมือนเวลาเราเรียนวิชาใด ๆ ก็ตาม ถ้าอันไหนมีการ
ขีดเส้นใต้ มันเป็นการเน้นใช่ไหมคะ ในวิชาอื่น ๆ ใน
การวาดรูปก็เหมือนกัน วาดรูปในฐานข้อมูลก็เหมือนกัน
แสดงว่าค่านั้นน่ะ เป็นจุดเน้นที่เราจะต้องให้ความสำคัญ
กับมันนะคะ กับ
ข้อมูลนะคะ
ที่มีเพียงค่าเดียวเท่านั้น เช่น การที่จะระบุเว่า
คุณจะเป็นเพศไหน คุณระบุมา อาจจะไม่มี
แค่ชขายหรือหญิง ตอนนี้คุณเป็นเพศอะไร
ก็ระบุมานะคะ หรือค่าที่มีได้หลายค่า
อย่างเช่น เบอร์บ้าน ถ้า
แต่ละที่ก็จะมีรหัสพื้นที่ไม่เหมือนกัน
กรุงเทพก็เป็น 02 สกล ฯ ก็เป็น 04
2 ขอนแก่นก็ 043 อุบลฯ ก็ 042 ใช่ไหมคะ
มันก็ต้องระบุด้วย
อย่างนี้นะคะ ถ้าค่าไหนมีได้หลายค่า
อย่าลืมเป็นวงรี 2 เส้น กับค่า
ของข้อมูลที่ได้จากการคำนวณ เราจะใช้วงรีที่เป็นเส้นประ
เช่น อายุที่ได้มาจากวันเกิด
นะคะ หรือว่าวันเข้าทำงาน
จนถึงปัจจุบัน คุณทำงานมาแล้วกี่ปี
อย่างนี้ก็ได้นะคะ ค่าที่ได้มาจากการคำนวณนั่นล่ะ
อันนี้เป็นตัวอย่าง
Simple Attribute แยกให้ออกนะคะ
อันไหนเป็น Attribute Atri
ตัวนี้ ตัวนี้ ตัวนี้ แล้วใน
สี่เหลี่ยมคืออะไร สี่เหลี่ยมคือ Entity
นะคะ ตัวอย่างของ Attribute
ที่แยกย่อยไปได้ เช่น ชื่อ นามสกุล
อาจารย์ก็แยกออกมาเป็น FirstName LastName
ก็ได้ ที่อยู่ บางคนอาจจะกรอก
บรรทัดเดียวเลยก็ได้ หรือคุณอาจจะ
ออกแบบให้มันบ้านเลขที่บรรทัดหนึ่ง ถนนบรรทัดหนึ่ง
ตำบลบรรทัดหนึ่ง อำเภอ จังหวัด แยกออกเลยก็ได้
ถามว่าใช้สัญลักษณ์แตกต่างกันไหม ไม่นะคะ
ไม่ เหมือนกันแต่ถามว่า
เราลบอันนี้ออกได้ไหม ก็ได้นะคะ มันจะได้
ไม่เปลืองเนื้อที่อย่างนี้ก็ได้ แล้วคุณก็กรอกไปเลยชื่ออันหนึ่ง นามสกุลอันหนึ่ง
อย่างนี้ก็ได้นะคะ คีย์ Attribute
ค่าที่ห้ามซ้ำกัน
ก็คือตารางนักเรียนอะไรที่ห้ามซ้ำกัน ก็คือ
รหัสนักเรียน อันนี้มันย่อมาจาก
Student id นะคะ student
id
ID ทำไมถึงรู้ว่าเป็น Student ID
เพราะคำย่อแบบนี้ หรือชื่อทุกอย่าง
นี้ จะต้องจดไว้ในพจณานุกรมข้อมูลด้วย
ถามว่าอันนี้มันง่ายมันเข้าใจง่าย
มาจากอะไร แต่ถ้าเป็นคนที่ไม่มีความรู้พื้นฐานเลย เขาจะรู้ไหม คือ
อันนี้เดี๋ยวอีกเรื่องหนึ่ง เป็นอีกเรื่องหนึ่ง
ถ้าเอาทุกอย่างมารวมกัน
ใน 1 ตาราง สามารถมี Attribute
หรือมีรูปแบบข้อมูลได้ทุกรูปแบบก็ได้
นะคะ มีทั้งคีย์หลัก มีทั้ง
Attribute ที่สามารถแบ่งย่อยได้ มีทั้ง Attribute ที่
ได้มาจากการคำนวณ ก็คืออายุจะได้ค่ามาจาก
วัน เดือน ปีเกิด เบอร์โทรศัพท์
เป็น Multi-Valued มีได้หลายค่า
อันนี้คือตัวอย่างนะคะ ตัวอย่างของ
Attribute แต่เดี๋ยวเราอาจจะยังไม่เข้าใจ
วาดรูปก็น่าจะเข้าใจได้มากขึ้น
ต่อมา ความสัมพันธ์นะคะ
มันเป็นความสัมพันธ์ของตาราง 2 ตารางขึ้นไป
นะคะ โดยความสัมพันธ์นี่ อาจจะมีข้อมูล
ที่ใช้ร่วมกัน สัญลักษณ์คือ
สี่เหลี่ยมข้าวหลามตัดนะคะ เช่น
ตารางพนักงาน อันนี้พนักงานนะคะ
พนักงาน Work in แปลว่า
ทำงานอยู่าในแผนกอะไร ก็คือ
Department โดยความสัมพันธ์ตัวนี้นี่
จะต้องสามารถอ่านไปข้างหน้า อ่านย้อนหลังก็ได้
อย่างเช่น ตัวอย่างก็คือพนักงานทำงานอยู่
ในแผนกอะไร หรือในแผนกนั้น ๆ มี
ใครทำงานอยู่บ้าง มันจะต้องเข้าใจได้แบบนี้นะคะ
หรือ การสั่งสินค้า
อยู่ในใบสั่งสินค้าตัวไหน
นะคะ สินค้าชนิด นั้น ๆ อยู่ใน
ใบสั่งซื้ออะไร ก็ต้องดูได้ สินค้า อย่างเช่น
power bank อาจจะอยู่ได้ภายในหลายใบสั่งซื้อ
ก็ได้ เพราะสินค้าเรามีหลายตัวนะคะ
ไม่ใช่ว่าขายให้แค่คนเดียว ขายในได้หลายคนนะคะ
ความสัมพันธ์แบบ 1 ต่อ 1
จะต้องเป็นความสัมพันธ์
ที่มีสมาชิกคนเดียว มีความสัมพันธ์ไปอีก
สมาชิกหนึ่งของอีกตารางหนึ่งเท่านั้นนะคะ
เช่น เจ้าของรถเป็นเจ้าของรถยนต์ได้ 1 คัน
นะคะ อันนี้สมมติ ๆ นะคะ
คน 1 คน เป็นเจ้าของรถยนต์ได้
1 คัน ใช่ไหม
ใครเคยเห็นในทะเบียนรถยนต์ ใบทะเบียนรถยนต์
จะต้องมีเจ้าของคนเดียวนะ ตัวอย่าง แต่
ถ้าเปลี่ยนเป็นความสัมพันธ์แบบ 1 และมากกว่า 1 ล่ะ
นะคะ เช่นคนหนึ่งคน มีรถยนต์
ได้หลายคัน ใช่ไหม อยู่บ้าน
บางคนอาจจะมีรถยนต์มากกว่า 1 คัน อาจจะมีรถ
เก๋ง มีรถกระบะ มีรถ 6 ล้อ
พ่อเป็นเจ้าของรถหมดเลยก็ได้
แต่ในบรรดารถทุกคนจะต้องมี
เจ้าของคนเดียว
อันนี้คือสิ่งที่เราต้องคิดด้วย
นะคะ คน ๆ หนึ่ง มีรถได้หลายคนก็จริง แต่รถคนนั้น
ๆ จะต้องมีเจ้าของได้คนเดียว
กับความสัมพันธ์ที่
มากกว่า 1
เช่นลูกค้าหลายคน
ลูกค้า 1 คน สมมติเราไปซื้อของ
เราต้องซื้อกับ แคชเชียร์คนนี้ เวลาจ่ายเงิน
แต่แคชเชียร์คนนี้ก็สามารถ
รับลูกค้าได้หลายคนเหมือนกัน ลูกคนไปจ่ายกับแคชเชีย
ร์นะคะ ไม่จำเป็นต้องจ่ายเฉพาะคนนี้เท่านั้น
เหมือนเวลาเราไปเดินห้างซื้อ
ของใน Super วันวันหนึ่งเขามีลูกค้า
หลายคนไหม มีหลายคน คนคิดเงินก็มีหลายคนไหม
เหมือนกัน เพราะฉะนั้น วันนี้เราอาจจะเจอพนักงานคนหนึ่ง พรุ่งนี้
อาจจะเจอคนใหม่ก็ได้ เขาก็ไม่ได้เจอเราคนเดียว เขาอาจจะเจอลูกค้าหลาย็ได้
อันนี้เป็นความสัมพันธ์ที่มากกว่า 1
ภาษาอังกฤษเรียกว่า Many-to-Many
อันนี้เป็นตัวอย่าง
ความสัมพันธ์แบบ 1 ต่อ 1 จะเห็นได้ว่า เส้น
ที่เชื่อมความสัมพันธ์จะเป็นเส้นตรง จะมีเลข
กำกับ เห็นไหมคะ จะมีตัวเลขกำกับด้วย
เพราะฉะนั้น เวลาเราลากเส้นเชื่อมความสัมพันธ์ใด ๆ ก็ตาม
จะต้องมีตัวเลข หรือตัวอักษรกำกับทุกครั้ง
นะคะ อันนี้เป็นความสำคัญแบบ 1 ต่อ 1
ตัวแทนขายสินค้า ดูแลลูกค้าได้ 1 คน จริงไหม
อาจจะไม่จริงเสมอไป
ตัวแทน 1 คนอาจจะดูแลลูกค้าได้หลายคนก็ได้
ถ้าเป็นลูกค้าหลายคน เราจะแทนด้วยตัว M
หรือตัว N ก็ได้นะคะ M หรือ N ก็ได้
แต่ต้องใส่ ถามว่า
ถูกต้องหรือยัง ตัวแทน 1 คน ดูแลลูกค้าได้
หลายคน ถูก ลูกค้าหลาย ๆ คน ก็ได้รับการดูแลจาก
ตัวแทน 1 คน หลาย ๆ คนก็ได้รับการดูแลจากตัวแทน 1 คน ก็ถูก
นะคะ แบบนี้เป็นต้นมีการ
ใส่คีย์หลัก มีการ
ขีดเส้น อันนี้เป็นความสำคัญก็คือเขาดูแลกัน
ต้องใส่ ต้องระบุนะคะ
แต่ถ้าเป็นความสัมพันธ์ที่มากกว่า 1 ทั้ง 2 ด้าน
จะต้องใส่เป็น M กับ N เท่านั้น
เราจะใส่เป็น M M อย่างนี้ไม่ได้นะคะ
ไม่ได้ เป็น N กับ N แบบนี้ได้ไหม
ก็ไม่ได้ ต้องเป็น M กับ N
เพื่อให้สื่อความหมายได้ถูกว่ามันเป็นความสัมพันธ์
ที่เชื่อมกันระหว่างเส้น 2 เส้นนี้นะคะ อันนี้เป็นตัวอย่าง
เดี๋ยวพอวาดง่าย ๆ ก่อน
น่าจะเข้าใจง่ายขึ้น กับ
อันนี้ออกสอบง่ายมาก อาจารย์
อาจจะมีรูปภาพให้ แล้ว
ให้พวกคุณเปลี่ยนเป็นตาราง ง่ายมากเลย
นะคะ ก็คือข้อมูลที่อยู่ในกรอบ
สี่เหลี่ยมมันคือชื่อตารางใช่ไหมคะ คุณก็เอา
กรอบสี่เหลี่ยมออก แล้วก็เขียนชื่อตาราง
อยู่ในวงรี คือ Attribute ก็เป็นคอลัมน์ของตาราง
เสร็จแล้ว
หรือถ้าอาจารย์ให้วาดรูป
ทำอย่างไร จากตารางข้างล่าง ชื่อตรางใช่ไหมคะ
ชื่อตารางก็เอามาใส่กรอบสี่เหลี่ยม คอลัมน์
แต่ละคอลัมน์ก็เอามาใส่ในวงรี โยงเส้น
เสร็จ แค่นั้นเอง
อันนี้ออกสอบด้วยนะ
นะคะ อาจจะไม่ง่าย
อย่างนี้ แต่หลักการมีประมาณนี่ล่ะ นะคะ
กับถ้าสมมติว่า มันมีข้อมูลที่
มันสามารถแบ่งแยกออกได้นะคะ จะเห็นได้ว่า
ตอนก่อนหน้านี้ ที่อาจารย์ตัดตรงนี้ออก
ใช่ไหม เวลาเราเอามาเขียนในรูปแบบ
ของตาราง อันนี้เราจะไม่ใส่ เราจะดูเฉพาะ
Attribute ที่อยู่ขอบนอกสุดเท่านั้น
นะคะ เราจะเอาเฉพาะข้างนอกสุด มาเขียน
ลงเป็นตาราง
อันนี้เป็น... ดูดี ๆ นะ ข้อกำหนดแต่ละอัน
นะคะ
กับถ้าตารางไหนมีข้อมูล
ที่สามารถมีได้หลายค่า เห็นไหม วงรี
ซ้อนกัน 2 วง เราจะเอาข้อมูลนั้น
แยกมาเป็นอีก 1 ตาราง
แต่คีย์หลักจะเอามาจากตารางเดิม
นะคะ
เพื่อให้ 2 ตารางนี้ มัน
เชื่อมกัน โดยค่าคีย์หลักเชื่อมกัน อันนี้เป็นข้อสังเกต
ก่อนนะ อันนี้ยังเป็นกฎที่ต้องใช้อยู่
นะคะ
กับอันไหนที่เป็นค่า ที่เป็น Weak Entity
ที่เป็น Weak Entity หรือความสัมพันธ์แบบอ่อนแอ
เราต้องดูด้วยว่า มันมีความสัมพันธ์กับตารางไหน
นะคะ เราจะเอาคีย์หลัก
ของตารางที่มนมีความสัมพันธ์ด้วย มาใส่ด้วย
เหมือนกัน อย่างเช่น... เดี๋ยวลบอันนี้ออกก่อน ทำไม
ถึงบอกว่าตารางด้านขวามือเป็นตารางอ่อนแอ
เพราะในตารางนี้
มีเวลาทำงาน มีเวลากลับบ้าน มี
วันที่ แต่ถามว่าเป็นของใคร
ใครน่ะมาทำงาน 7 โมง กลับ
16.00 น. ใครมาทำงาน 8.00 น. กลับ 20.00
น. ไม่รู้
เพราะฉะนั้น ต้องไปดูด้วยว่า
พนักงานรหัสคนไหน ที่เขามา
แสกนนิ้วทำงาน หรือตอกบัตรทำงาน
แต่ถามว่าในตารางนี้ ทำไมเราไม่ให้กรอก
รหัสพนักงานด้วยเลยล่ะ มันก็เป็นการซ้ำซ้อน
กันไงคะ ในเมื่อเรามีรหัสพนักงานอยู่แล้ว เราก็เรียกใช้ได้เลย
เราไม่จำเป็นต้องมาเพิ่มตรงนี้ก็ได้ นี่เป็นการออกแบบที่ดี
ถ้าอันไหนซ้ำซ้อนกันเราจะไม่ใช้ เราจะดึงข้อมูลมันมาใช้เลย
อันนี้คือข้อดีของการออกแบบฐานข้อมูล
นะคะ อันนี้คือตัวอย่างอย่างหนึ่ง
กับการเปลี่ยนให้เป็นตาราง
ถ้าเมื่อกี้นี้ในรูปนี้อาจารย์ไม่ได้ใส่ความสัมพันธ์ใช่ไหมคะ
ยังไม่มีเส้นเชื่อมโยงไปตารางอื่นใช่ไหม
แต่ถ้ามันมีเส้นเชื่อมโยงไปตารางอื่นล่ะ
นะคะ อันนี้เป็นความสัมพันธ์แบบ 1 ต่อ 1
เราจะต้องเอา
คีย์หลักไอ้ที่ขีดเส้นใต้นี่
ของตารางด้านข้าง ที่เรามีความสัมพันธ์ด้วย มาใส่
ในตารางเรา แต่ความสัมพันธ์แบบ 1 ต่อ 1 จะมีข้อ
ได้เปรียบอย่างหนึ่ง คือ ในตารางแรก
อาจจะเอารหัสลูกค้ามาเป็นคีย์เพื่อเชื่อมต่อกัน
ก็ได้ หรืออาจจะเอารหัสตัวแทน
นะคะ มาเป็นตัวเชื่อมต่อกันก็ได้
อันนี้เป็นความพิเศษเฉพาะ ตารางแบบ 1 ต่อ 1
แต่จะต้องเอาคีย์หลักที่เรามีความสัมพันธ์
ด้วย อาจจะเป็นเลือกมาตารางไหนก็ได้ แต่ต้องมี
นะคะ ต้องมี มันสามารถยืดหยุ่นได้
นั่นเอง เฉพาะตารางแบบ 1 ต่อ 1
นะคะ แต่ถ้าเป็น
ความสัมพันธ์แบบ 1 ต่อ กลุ่ม
จะต้องเอาคีย์หลักของฝั่งที่มีความสัมพันธ์
เป็น 1 มาใส่ในตารางที่มีความสัมพันธ์แบบกลุ่ม
เท่านั้น
อันนี้เป็นลักษณะเฉพาะ
นะคะ ลักษณะเฉพาะ ของความสัมพันธ์แบบ 1 ต่อกลุ่ม
แต่ถ้า
เป็นความสัมพันธ์แบบ กลุ่มต่อกลุ่มล่ะ
เห็นไหมคะ เป็น M กับ N
เราจะไม่เอาตาราง... ไม่เอาค่าคีย์หลักมาใส่ในตาราง
แต่เราจะสร้างตารางใหม่ขึ้นมา
ขึ้นมาโดยใช้คีย์หลักของทั้ง 2 ตาราง
ที่มีควาสัมพันธ์กัน มาสร้างเป็นตารางใ
หม่เลย จำลักษณะ
3 อย่างนี้ให้ดีนะคะ 1 ต่อ 1 1 ต่อ กลุ่ม
กลุาใต่อกลุ่มการเอามาสร้างเป็นตาราง
ลักษณะเฉพาะมมี 3 แบบ แบบแรกคือเอาลักษณ
ฝั่งไหนก็ได้ แบบที่ 2 ก็คือเอาเฉพาะคีย์หลักของ
ความสัมพันธ์ที่เป็น 1 เท่านั้น
เอาคีย์หลักของทั้ง 2 ความสัมพันธ์มาสร้าง
ตารางใหม่เลยนะคะ อันนี้คือ
ลักษณะเฉพาะของการเปลี่ยนรูปภาพให้เป็นตาราง
นะคะ เดี๋ยวจะมีให้ทำด้วย บางคน
จะจำไม่ได้
การออกแบบนะคะ ก็อันนี้พูดไปแล้ว
เราจะมาลองวาดรูปกัน
ให้... น่าจะเคยไปร้านหนังสือกัน
หรืออาจจะเคยเห็นหนังสืออยู่แล้วนะ
นะคะ ในหนังสือ 1 เล่ม
จะมีอะไรบ้าง แน่นอน ข้อมูล
หนังสือแต่ละเล่ม ก็จะมี
รหัสหนังสือนะ
มีชื่อหนังสือ มีรหัสผู้แต่ง
รหัสสำนักพิมพ์ อันนี้คือข้อมูลที่อาจารย์ให้ก่อนนะ เดี๋ยวเรามาวาด
รูปกัน ในข้อมูลของผู้แต่ง
หนังสือมีอะไรบ้าง ก็จะมีรหัสของผู้แต่งคนนั้น
นะคะ มีชื่อผู้แต่งหนังสือ
ในข้อมูลสำนักพิมพ์ ก็จะมีรหัสสำนักพิมพ์
มีชื่อสำนักพิมพ์ มีที่อยู่ มีเบอร์โทรศัพท์
นะคะ
ขั้นตอนแรก ศึกษาก่อน
ในระบบร้านหนังสือ ก็คือ
ข้อมูลที่อาจารย์ให้เมื่อกี้ มันจะมีข้อมูลหนังสือ
มีข้อมูลคนแต่ง มีข้อมูล
สำนักพิมพ์ มีกระดาษใช่ไหม
พลอย โอเค ขั้นตอน
ต่อมา กำหนด
Entity เดี๋ยวจะให้ทำเอง ก็คือ
ในข้อมูลที่อาจารย์ให้อันนี้ มันจะต้อง
มีกี่ Entity หรือกี่ตาราง ทำสิ ใช้สัญลักษณ์
ให้ถูกด้วยนะคะ เดี๋ยวอาจารย์จะเดินดู ทำเลย
นี่ จากข้อมูลนี้
ข้อมูลตัวหนังสือสีดำ ๆ นี่ ดำ ๆ เข้ม ๆ
นี่ เราควรมีกี่ตาราง
วาดรูปนี่ วาดรูป
แบบนี้ จะให้วาดแบบนี้ ง่าย ๆ
วาดแบบนี้ให้วาดรูป ให้เอาข้อมูลน่ะ มาวาด
แบบนี้ แต่อย่างแรกเลย ดูก่อนว่า
ข้อมูลที่อาจารย์ให้นี่ มันควร
จะมีกี่ตาราง ดูสิว่ามันต้องมีกี่ตาราง
สัญลักษณ์ของตารางหรือ Entity
ก็คือ สี่เหลี่ยมผืนผ้า ลองวาดสิ
มันควรจะมีสี่เหลี่ยมผืนผ้ากี่อัน แล้วในสี่เหลี่ยม
ผืนผ้า จะต้องเขียนว่าอะไร ลอง
ทำดู
อันนี้ยังไม่ยาก
สรุปแล้วมีกี่ตาราง
อันนี้ง่ายมาก ดูจากที่อาจารย์เน
้นตัวหนังสือสีดำเข้มไว้ เราจะได้ 3
ตาราง ในกรอบสี่เหลี่ยม
มีตารางผู้แต่ง มีตารางหนังสือ มี
ตารางสำนักพิมพ์ ก็คือ 3 Entity นั่นเอง
นะคะ จากโจทย์ที่อาจารย์กำหนดให้นะ
ที่อาจารย์เน้นให้ อันนี้
จะให้ทำเอง
หลังจาก เราได้ตารางหรือ Entity แล้วนะคะ
มันจะต้องกำหนดความสัมพันธ
์นี่ ๆ ความสัมพันธ์ ก็คือเส้นที่โยง 3 อันนี้
เราจะโยงเส้นมันอย่างไร
โดยความสัมพันธ์ของแต่ละอัน มันควรจะเป็น
อย่างไร สิ่งที่มันควรจะเป็น
ก็คือหนังสือแต่ละเล่ม จะถูกพิมพ์จากสำนักพิมพ์
ใดสำนักพิมพ์หนึ่งเท่านั้น
ใช่ไหม
แต่ว่าใน 1 สำนัก
พิมพ์ เขาก็สามารถพิมพ์หนังสือได้หลายเล่มนะ
อันนี้คือเงื่อนไข เงื่อนไข
หนังสือแต่ละเล่ม
กำหนดว่าจะต้องมีคนแต่ง
คนเดียวเท่านั้น
แต่ในโลกของความเป็นจริงนี่ หนังสือนี่ มันอาจจะมี
คนแต่งช่วยกันก็ได้นะ แต่ในโจทย์ของที่
อาจารย์ให้หนังสือ 1 เล่ม มีคนแต่งแค่คนเดียวเท่านั้น
อันนี้คือโจทย์ที่อาจารย์กำหนดนะคะ แต่ว่า
ผู้แต่งหนังสือแต่ละคน
เขาก็สามารถแต่งหนังสือได้หลายเล่มเหมือนกัน
อันนี้คือข้อกำหนดที่อาจารย์กำหนดให้นะคะ
แล้วเราจะ
ให้ความสัมพันธ์แต่ละอันอย่างไร
ก็คือการวาดนี่ ๆ วาดแบบนี้
นี่ มันจะมีการวาดแบบนี้นะคะ
ความสัมพันธ์จะเป็นแบบนี้
อันนี้คือความสัมพันธ์ที่นักศึกษาต้องวาด
จากโจทย์ตัวนี้นะคะ จากโจทย์ตัวนี้
ไอ้ 3 อันนี้ มันจะต้องสัมพันธ์กันอย่างไร
ลองวาดดูสิ
ลองวาดดู รูปมัน
จะต้องออกมาเป็นแบบนี้นะคะ แต่รูป
ว่าอย่างไร ลองใส่ดู
เดี๋ยวให้เวลา 5 นาที
ลองดูสิว่า จะเข้าใจโจทย์อาจารย์ไหม
จะวาดได้หรือเปล่า 5 นาทีเดี๋ยวดูกัน
เดี๋ยวเอาตัวอย่างให้ดูอันหนึ่ง ที่เหลือจะได้ลองทำดู
นะคะ เดี่ยวลบอันนี้ก่อน
ให้ตัวอย่าง 1
อันก่อน ให้วาดแบบนี้ค่ะ เช่น
ผู้แต่ง 1 คน โจทย์ที่อาจารย์บอก
แต่งหนังสือ 1 เล่มใช่ไหมคะ แต่หนังสือ...
ก็มีผู้แต่งได้แค่คนเดียว แต่เขาแต่งได้หลายเล่มใช่ไหม
ความสัมพันธ์ ก็คือผู้แต่ง 1 คน สามารถ
แต่งหนังสือได้หลายเล่ม แต่ถ้าเราอ่านย้อนกล
ับหนังสือหลาย ๆ เล่มนี่ มีผู้แต่งได้
แค่ 1 คน
อันนี้ยกตัวอย่างให้ 1 อันแล้ว
ที่เหลือ ลองวาดดูสิ
ให้มันได้เหมือนของอาจารย์นี่ ที่เหลือมันควรจะเป็นอย่างไร
ลองดูสิ เริ่มให้แล้ว 1 อัน
ที่เหลือลองทำดูก่อน
ที่เหลือ
หนังสือหลาย ๆ เล่ม
จะต้องถูกพิมพ์จาก 1 สำนักพิมพ์เท่านั้น
ใช่ไหม อันนี้ตามโจทย์ที่อาจารย์กำหนด
นะคะ ถ้าเราเอา
มารวมกันในความสัมพันธ์นะคะ
มันอาจจะเขียนได้เป็นแบบนี้นะคะ
ผู้แต่ง 1 คน แต่งหนังสือได้หลายเล่ม
และหนังสือหลาย ๆ เล่ม จะต้อง
ถูกจัดพิมพ์จาก 1 สำนักพิมพ์เท่านั้น
อันนี้คือรูปความสัมพันธ์ที่เกิดขึ้น
นะคะ อันนี้ยังง่ายอยู่
พอเห็นภาพขึ้นบ้างไหมนะคะ
อันนี้ยังง่าย อันนี้พอเราอ่าน
ถ้าเป็นคนที่ไม่มีความรู้ด้านคอมพิวเตอร์มาอ่าน
เขาก็ยังจะเข้าใจนะคะ อันนี้คือการวาดรูป
มันเลยจะทำให้เราเข้าใจมากขึ้น แล้วก็จะระเบียบ
ความคิดได้ว่าสิ่งที่มันควรจะเป็นในฐานข้อมูลมันควรจะเป็นอย่างไร
นะคะ
ต่อมา ง่ายแล้ว
อันนี้ยิ่งง่าย พอเราได้ความสัมพันธ์เราได้ Entity แล้ว
เราต้องมาเขียนว่า ใน
แต่ละตาราง มันควรจะมีข้อมูลอะไร แล้วอะไร จะเป็น
แล้วอะไรจะเป็นคีย์หลัก ก็คือค่า
ที่ห้ามซ้ำกัน ที่เราขีดเส้นน่ะค่ะ เอามา
จากตรงไหน มาจาก
ตรงนี้ เรารู้แล้วว่าอันไหนคือชื่อตารา
ง ก็คือชื่อ Entity แล้วข้อมูลมีอะไรบ้าง
มันก็แค่ เอาข้อมูลที่อาจารย์กำหนดให้นี่ค่ะ
ไปใส่ในรูปวงรี
ใช่ไหม คือ Attribute แต่มันจะยากก็คือ
ในแต่ละข้อมูล อะไรจะเป็นคีย์หลัก ก็คือค่า
ที่ห้ามซ้ำกัน ลองวาดดู
อาจารย์เอาให้หมดแล้ว
3 อันนี้ จะต้องมีข้อมูลอะไรบ้างกำหนดอยู่
อันยากก็คือเราจะขีดเส้นใต้ในข้อมูลตัวไหน
อันนี้ ทำเอง
ลองดูสิ มันจะได้รูปเหมือน
กับของอาจารย์ไหม ลองทำดู
แค่เอาข้อมูลที่อาจารย์กำหนดให้ในสไลด์ก่อนหน้านี้ค่ะ
มาใส่ แค่นั้นเอง เดี๋ยวให้ลองทำเองดู ว่า
เหมือนกันไหม
5 นาทีเหมือนเดิม
เดี๋ยววันนี้ไม่เสร็จ ให้ 1 ตัวอย่างก่อน
มันต้องแบบนี้ อีก 2 อันที่เหลือทำเอง
เอาตัวอย่างให้ดูก่อน
ได้ตารางหนังสือแล้ว
เหลือตารางสำนักพิมพ์ กับตารางผู้แต่ง ลองทำดูส
ิ อีก 2 อันที่เหลือ ให้รูปมันออกมาเป็นแบบนี้ ต้องทำอย่างไร
ยกตัวอย่างให้ก่อน
เดี๋ยวไม่เข้าใจ
เห็นไหมว่าอาจารย์กำหนดคีย์ด้วย
ก็คือเราขีดเส้นใต้รหัสหนังสือน่ะ
ห้ามซ้ำกัน อีก 2 อันที่เหลือ
อันไหนต้องห้ามซ้ำกัน แล้วทำไมตารางหนังสืออาจารย์ถึงมีสำนักพิมพ์
ด้วย ทำไมต้องมี
ต้องมีเพราะว่าเราจะได้รู้ว่าหนังสือเล่มนี้
สำนักพิมพ์ไหนเอามาขาย
ใช่ไหม อันนี้ไอ้รหัสสำนักพิมพ์นี่
คือ คีย์นอก
ซึ่งเอาไว้เชื่อมโยงไปดูว่าสำนักพิมพ์
ชื่ออะไร อยู่ที่ไหน เบอร์โทรศัพท์เบอร์อะไร ไม่
จำเป็นต้องเอาข้อมูลมาทั้งหมด เอามาแค่รหัวก็พอ ในการเชื่อมโยงกัน
2 ตารางนะ ลองวาด
ดูสิ อีก 2 อันที่เหลือในผู้แต่ง
ต้องมีอะไร ในสำนักพิมพ์ต้องมีอะไร ลองวาดดูสิ
ผู้แต่งได้หรือยัง
เหมือนกันหรือเปล่า อันนี้ง่ายมากเลย
ก็เอาข้อมูลที่อาจารย์ให้มาวาดแค่นั้นเอง
ใช่ไหม
สำนักพิมพ์
ก็เป็นแบบนี้
เพราะอาจารย์ให้ข้อมูลไปหมดแล้ว
พอเราวาดเสร็จ
ได้องค์ประกอบทุกอย่าง
รูปที่สมบูรณ์
มันเลยเป็นแบบนี้ใช่ไหม
จากข้อมูลที่อาจารย์ให้ทั้งหมด พอมาวาดรูป
เหมือนกันเลย แค่เอาข้อมูล
ที่ได้น่ะค่ะ จากตัวหนังสือเป็นยาว ๆ เฟื้อย ๆ นี่
เราก็เอามาวาดเป็นรูป
แล้วมันจะได้เช็กได้ว่าเราขาดข้อมูลตรงไหนหรือเปล่า
นะคะ ข้อมูลมันยังสามารถเติมตรงไหน
ได้อีก มันเป็นไปอย่างที่เราเข้าใจ
ไหม ในตัวของสมมติว่า เขามาจ้างให้เราออกแบบ
ข้อมูลเข้าใจตรงกันหรือเปล่านะคะ
หรือเขาอยากให้เอาข้อมูลอะไรเข้ามาอีก
แต่ถ้าเป็น
การออกแบบฐานข้อมูลจริง ๆ ที่
ใช้กันในชีวิตประจำวัน ถามว่าแค่นี้พอไหม ไม่พอ
นะคะ อันนี้เป็นแค่ตัวอย่างที่อยากให้คุณทำ
ฐานข้อมูลจริง ๆ มันจะเป็นอย่างไร
มันจะเป็นแบบนี้เลย เห็นไหมคะ ว่า
ร้านหนังสือร้านหนึ่ง มันไม่ได้มีแค่เมื่อกี้
มันต้องเป็นแบบนี้ เมื่อกี้มันน้อยมาก
แต่ถ้าเราทำงานจริง ๆ ข้อมูลมันจะ
เยอะขนาดนี้เลยนะคะ ข้อมูลจะเยอะขนาดนี้เลย
เพราะฉะนั้น วันนี้มี
สิ่งที่ให้นักศึกษาไปทำ อาจารย์
กำหนดข้อมูลให้แล้วด้วย
ให้วาดรูปเหมือนเมื่อกี้นี้ค่ะ ที่อ
าจารย์ยกตัวอย่าง แต่คราวนี้ จะเป็นการขายคอมพิวเตอร์
นะคะ โดยข้อกำหนด คือ
ลูกค้ามีได้หลายคน แล้วก็
สามารถซื้อสินค้าได้หลายชิ้น
นะคะ แล้วก็ 1 ใบเสร็จรับเงิน
ก็มีสินค้าได้หลายชิ้นเหมือนกันมีชิ้นเดียวได้ไหม
ได้ แต่มีมากกว่า 1 ชิ้นก็ได้เหมือนกัน
นะคะ ในแต่ละใบเสร็จ
จะต้องมีแคชเชียร์หรือพนักงานขายแค่คนเดียวเท่านั้น
อันนี้คือเรื่องทั่วไปเลยนะคะ เหมือนเวลาเราไป
ซื้อของในห้าง คนคิดเงินให้เราก็มีคนเดียวใช่ไหม
แล้วก็ต้องมีการแยกประเภทสินค้าด้วย
นะคะ เช่น เหมือนเวลาเราไปห้าง
มันก็จะมีเครื่องครัวอยู่ที่ 1 ที่นอนอยู่ทีี่หนึ่งใช่ไหม ของกิน
อยู่ที่หนึ่ง ใช่ไหม ของกินอยุ่ที่หนึ่ง
อันนี้คือการแยก คอมพิวเตอร์ก็เหมือนกันนะคะ
โดยที่อาจารย์กำหนดให้แล้ว
นะคะ
ว่ามันควรจะมีตารางอะไรบ้าง
มี 5 ตารางนะคะ 5 ตาราง
ก็จะเป็นตารางลูกค้า ตารางพนักงาน
ขายตารางรายละเอียดของสินค้า
ตารางประเภทสินค้า ตารางใบเสร็จ อันนี้
อาจารย์กำหนดให้แล้วนะคะ
ว่าควรจะมีข้อมูลอะไรบ้าง
ให้เราไปวาดรูปมา
ทำเอง ใช้หลักการเดียวกันกับที่อาจารย์ยกตัวอย่างไป
เมื่อกี้นะคะ ลองวาดดูสิ ว่ารูปที่ได้จะเป็นอย่างไร
นะ อันนี้เป็นการบ้าน
สำหรับวันนี้ไม่มีอะไร แค่นี้ก็ปวดหัวมาก
แล้ว ถ้าใครจะนั่งวาดรูปต่อก็ได้ แต่ต้องส่
ง ต้องส่งนะคะ ต้องส่ง วันนี้ก็
ประมาณนี้ มาครบทุกคน เดี๋ยว
ให้ไปปวดหัววาดรูปต่อนะ ปกติ
วาดรูปไม่เคยปวดหัวเท่านี้มาก่อนเลย วันนี้ลองดู
ที่แน่ ๆ มีกี่ตาราง นี่ 5 ตาราง ไปวาดมาสิ
ตารางมันควรมีอะไรบ้าง จากที่อาจารย์กำหนดให้
ลองกำหนดเองสิว่ามันต้องมี
อะไร แล้วทำส่งอาจารย์ ใส่กระดาษนั่นล่
ะ ความสัมพันธ์ให้ครบด้วย อันไหนเป็นค่าที่ห้ามซ้ำกัน อย่าลืม
ขีดเส้นให้อาจารย์ด้วยนะคะ วันนี้ก็
ประมาณนี้ค่ะ ขอบคุณมากค่ะ ขอบคุณล่ามด้วย ขอบคุณ
ถอดความด้วยนะคะ โอเคค่ะ
เจอกันสัปดาห์หน้าค่ะ