(อาจารย์เกวลี) โอเคค่ะ อย่างนั้นเดี๋ยวเริ่มเลยนะคะ วันนี้จะเป็นบทที่ 8
เหลืออีก 2 บท เราก็
ได้
ปฏิบัติ
วันนี้จะเป็นเกี่ยวกับ
กระบวนการทำงานของฐานข้อมูลนี่ มันก็จะมีการเปลี่ยนแปลงข้อมูล
มันเป็นการเพิ่มลบแก้ไข เราจะเรียกว่าเป็นการเปลี่ยนแปลง
รวมถึงถ้าสมมติว่าระบบฐานข้อมูลเรามีปัญหา
เราจะทำการกู้คืนระบบอย่างไร หรือ
จะสำรองข้อมูลอ
ย่างไร เพื่อป้องกันความเสียหายของข้อมูล
นะคะ
ตัวรายการการเปลี่ยนแปลงนี่ มันจะมีนิยามอยู่ 3 ยุค
ยุคแรกก็คือไฟล์ที่เราเก็บ
รายการที่มีการเปลี่ยนแปลงไว้นี่นะคะ
จะเก็บไว้ในแฟ้มข้อมูลหลัก
ซึ่งจะเป็นการเก็บไว้เป็นแบบเรียงลำดับ
นะคะ
หรือ Sequential File ที่มีการเรียง
ข้อมูลไว้เรียบร้อยแล้ว
นะคะ
ต่อมาจะเป็นยุคที่ 2
ตอนแรกก็เก็บข้อมูลเป็นเหมือนอาจจะเป็นคล้าย ๆ ไฟล์กระดาษ
พอยุคที่ 2 นี่ เราจะเริ่มใช้เก็บเป็นพวกนี้ Harddisk นี่ เก็บข้อมูล
ซึ่งการเก็บข้อมูลใน Harddisk นี่
มันจะไม่เป็นการเก็บข้อมูลแบบเรียงลำดับแล้ว
ซึ่งรายการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นนี่ จะหมายถึงทุก ๆ กิจกรรมที่ทำอยู่บน
ไฟล์ข้อมูลของเรา
น่าจะตอนเช้า 10:00 น. มีการเพิ่มข้อมูล
นะคะ
10:30 น. อาจจะเป็นการเปลี่ยนแปลงข้อมูลใด ๆ ก็ตามที่เกิดขึ้น
นะคะ
อันนี้จะเริ่มเป็นยุคที่ 2
พอยุคที่ 3
ซึ่งเป็นยุคปัจจุบันนี้ล่ะ
การเก็บข้อมูลนะคะ การเปลี่ยนแปลงทุกอย่างที่เกิดขึ้นในระบบจัดการฐานข้อมูลนี่
จะอยู่ในรูปแบบของกลุ่มคำสั่งนะคะ
โดยใช้ภาษาที่ใช้จัดการฐานข้อมูล
ระดับตรรกะ
นะคะ
ที่อาจจะมีการยอมให้ละเมิดกฎความคงสภาพของข้อมูล
บางกฎได้
หรือกฎที่มีทำความถูกต้องของฐานข้อมูล
แต่จะต้องเป็นเกี่ยวข้องกับ
กฎของการดำเนินธุรกิจ
ต่าง ๆ
เราจะต้องใส่
ข้อบังคับไว้ว่าข้อมูลเหล่านี้
ถ้าสมมติว่าคุณ
ใส่ข้อมูลผิดพลาดจะเป็นอย่างไร
ถ้าใส่ข้อมูลถูกต้องระบบจะแจ้งเตือนอ
ย่างไรซึ่งกฎต่าง ๆ พวกนี้นี่ที่อยู่ในฐานข้อมูล
ถูกบังคับใช้โดยระบบจัดการฐานข้อมูล
อันนี้ก็คือ
การเปลี่ยนแปลงข้อมูลในยุคปัจจุบันเราจะใช้
กลุ่มของคำสั่ง
ภาษาที่จัดการฐานข้อมูลนะคะ
ซึ่งในวิชานี้
เราจะเรียนเกี่ยวกับภาษา SQL เบื้องต้น
นะคะ
โดยเริ่มแรกนะคะ
รายการการเปลี่ยนแปลงนี่ มันอาจจะเกิดขึ้นกับระบบที่
ใช้งานคนเดียว
นะคะ หรือเป็นระบบที่ใช้งานร่วมกันหลายคน
หรืออาจจะเป็นการทำงานที่
พร้อม ๆ กันไป
ซึ่งการทำงานพร้อมกันนี่ ก็จะมีอยู่ 2 แบบ ก็คืออาจจะเป็นการทำงานที่
มีรายการลำดับที่ 1 รายการลำดับที่ 2
สลับกันทำงาน
ในเวลา
เดียวก
ันสลับกัน กับ
อย่างที่ 2
ก็คือจะเป็นการทำงานพร้อม ๆ กันอาจจะมีทั้ง 2 งาน 3 งาน 4 งานว่าไป
สมมติมีเป็นงานที่มากกว่า 1
ส่งข้อมูลเป็นรายงาน
ทุกอย่างจะประมวลผลพร้อม ๆ กัน
อันนี้คือการทำงานของรายการเปลี่ยนแปลงที่อาจจะเกิดขึ้นในฐานข้อมูล
อย่างเช่นว่าระบบ
อาจจะเป็นระบบ
ใบเรียกชื่อนักศึกษา
อาจารย์ในมหาวิทยาลัยมี 300 คน สามารถเข้าใช้ระบบนี้ได้พร้อมกัน 300 คน
อาจจะมีการประมวลผล
รายชื่อนักศึกษาได้พร้อมกัน 300 คนก็ได้
นะคะ
อันนี้คือการประมวลผลมากกว่า 1 คน
ในเวลาเดียวกันนี่ อาจจะมีสัก 10 คนดูข้อมูลนักศึกษาชุดเดียวกันก็ได้
ถามว่ามันจะทำงานได้ไหม ต้องทำงานได้
ซึ่ง
การทำงาน 1 คน กับการทำงานหลายคน
มันจะมีแนวทางหรือข้อกำหนดประเภทของ
ฐานข้อมูลไว้อีกแบบหนึ่ง
โดยที่จะ
กำหนดจำนวนของผู้ใช้งาน
ที่สามารถเข้าใช้งานพร้อมกันได้
อย่างเช่นว่าบางระบบในระบบจัดการฐานข้อมูลเขาจะกำหนดไว้ว่า
ในเวลานั้น จะต้องมีผู้ใช้งานแค่คนเดียวที่ทำงานอยู่
หรือถ้าเป็นระบบจัดการฐานข้อมูล
โดยทั่วไปในโลกของความเป็นจริง ส่วนมาก
เขาจะให้ผู้ใช้งานนี่
สามารถเข้าใช้งานได้พร้อมกันหลาย ๆ คนในเวลาเดียวกัน
แต่จะมีการกำหนดสิทธิ์
ของผู้ใช้งานแต่ละคนไม่เท่ากัน
การใช้งานของแต่ละคนจริงค่ะ แต่บางคนอาจจะแค่ดูข้อมูล
บางคนอาจจะมาลบข้อมูลบางคนอาจจะมาแก้ไขบางส่วน
มาเพิ่มข้อมูลเข้าไป
ได้หลาย ๆ คนน่ะจะทำงานพร้อม ๆ กัน
แต่สิทธิ์ในการแก้ไขหรือการเพิ่มเติมใด ๆ ก็ตามนี่
จะไม่เท่ากัน
นะคะ รายการเปลี่ยนแปลงนี่ มันจะเป็นเกี่ยวกับการประมวลผลของโปรแกรม
ที่ทำงานในเชิงตรรกะ
ก็คือเป็น
อาจจะคิดว่าข้อมูลนี้จริงหรือเท็จ
ข้อมูลนี้ถูกหรือผิด
นะคะ โดย
รายการเปลี่ยนแปลงนี่ จะประกอบไปด้วยการปฏิบัติที่
ทั้งหน่วยประมวลผลทั้งฐานข้อมูล
อาจจะมีกระบวนการทำงานใด ๆ กระบวนการเกิดขึ้นพร้อมกัน
นะคะ
ซึ่งการทำงานของฐานข้อมูลนี ยจะเป็นการกระทำผ่านโปรแกรมประยุกต์
ที่เดี๋ยวอีก 2 สัปดาห์เราจะได้เรียน
โดยใช้ภาษาระดับสูงน
ะคะ ภาษา SQL ที่เราจะเรียน เราถือว่าเป็นภาษาระดับสูง เพราะ
เป็นภาษาที่
มนุษย์อ่านแล้วเข้าใจ ใกล้เคียงกับภาษามนุษย์มากที่สุด
แต่นักศึกษาต้องเข้าใจอย่างหนึ่งว่าเราจะต้องใช้เป็นภาษาอังกฤษ
เพราะฉะนั้น คุณพิมพ์คำสั่งเป็นภาษาไทยนี่ ระบบจะไม่ประมวลผลเลย
นะคะ สำหรับ SQL เบื้องต้น
โดยรายการเปลี่ยนแปลงทุกรายการ จะต้องมีจุดเริ่มต้น และจุดสิ้นสุดสิ้นสุด
นะคะ
เหมือนคุณไปกดเงินอยู่หน้ามหาวิทยาลัย จุดเริ่มต้นคืออะไร
คือการใส่บัตร ATM เข้าไป
ตอนนี้ไม่มีใคร
กดเงินโดยใช้บัตร ATM แล้ว จุดเริ่มต้นคือ
เข้า Application
กดถอนเงินโดยไม่ใช้บัตร
ทุกอย่างจะเป็นขั้นตอน
ทำตามขั้นตอนไปเรื่อย ๆ
จนถึงจุดสิ้นสุดคือ
คุณได้รับเงินออกจากเครื่อง ATM
ซึ่งทุกอย่างจะถูกเก็บไว้ ว่า
คุณเริ่มกดรหัส
เมื่อเวลาเท่าไรนะค
ะ คุณยืนยันยอดเงินกี่โมง
เงินออกจากตู้กี่โมง ทุกอย่างจะถูกเก็บไว้
ถ้าหากว่า
ในการจัดการฐานข้อมูลนี่ มันจะมี
รายการเปลี่ยนแปลงนะค
ะ ท
ี่อาจจะ
User ผู้ใช้งานทั่วไปอาจจะไม่จำเป็นต้องมีการเปลี่ยนแปลงหรือ
นะคะ
มีไว้อ่านเฉย ๆ
นะคะ ถ้าศัพท์ภาษาอังกฤษเรียกว่า Read Only
นะคะ
เอามาดูอย่างเดียว
อย่างเช่น
การเปลี่ยนแปลงที่ไม่ก่อให้เกิด
ผลกระทบกับฐานข้อมูล เช่น คุณแค่อยากดูยอดเงินปัจจุบัน ว่า
มีเงินเท่าไร
เราแค่ดู ถามว่าคุณจะถอนเงินไหม ไม่
อยากรู้ว่าตอนนี้ฉันมีเงินกี่บาท
เราจะเรียกว่ารายการนั้นคือหรือกระบวนการนั้นว่าเป็นการอ่านอย่างเดียว
ไม่มีการแก้ไข
นะคะ
โดยกระบวนการทำงานของ
ฐานข้อมูลนะคะ
อย่างเริ่มต้น ก็คือมันจะ
เรียกข้อมูลขึ้นมาดูก่อน
นะคะ
เรียกข้อมูลว่า สมมติว่า
อยากดูว่ าวันนี้เราจะถอนเงิน
แต่เราจำไม่ได้ว่าเรามีเงินกี่บาท
เราจะต้องทำการเรียกข้อมูลขึ้นมาดูก่อนว่าเงินในบัญชีมีเท่าไร
นะคะ หน้าจอมันก็แสดงผลว่าเรามีเงินเท่าไร
หลังจากนั้น
จะเป็นการเขียนหรือการแก้ไขหรือการลบนะคะ
ซึ่ง
ขั้นตอนที่ 3 นี่
จะอยู่ที่ว่า
เราจะโอนเงิน
หรือเราจะถอนเงิน
นะคะ หรือเราจะไม่ทำอะไรเลยก็ได้นะคะ
แต่ทุกอย่างจะต้องมีจุดเริ่มต้น
อย่างตัวอย่างตัวนี้
ตัวอย่างของการเปลี่ยนแปลง
นะคะ อ
ย่าง สมมติให้ T นี่
โทษทีนะคะ
เป็นรายการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น
เขาต้องการจะโอนเงินจากบัญชี
ของ
A จำนวน 5,000 บาท
ไปยังบัญชี B
นะคะ
สิ่งที่เกิดขึ้นคืออะไร
สิ่งที่เกิดขึ้นคือตอนแรกเราจะต้องดูข้อมูลก่อนว่าในบัญชี A
ที่เขาบอกว่าเขาจะโอนเงินไปนี่
โอน 5,000
ขั้นตอนแรกคือดูก่อนสิว่า
บัญชี A มีเงินถึง 5,000 ไหม
มีเกินหรือเปล่า
พอเช็กยอดเงินเสร็จปุ๊บ
เราก็จะมาหักบัญชี
เช่น สมมติเขามี 5,100 บาท
อย่างนั้นแสดงว่ามีจะ
ยอดเงินพอที่จะโอนไปให้
จะทำการลบเงินออก
5,000
ลบไปแล้ว 5,000 ใช่ไหมคะ เพราะว่าเราจะโอน
เพราะฉะนั้น สุดท้ายแล้วบัญชี A จะต้องเหลือเงิน 100 บาท
ใช่ไหม
เวลาเราโอนเงินแล้วถอนเงิน
เขาจะบอกยอดเงินปัจจุบันของเราด้วย อันนี้เป็นเรื่องปกติใช่ไหมคะ
หลังจากนั้น
เราก็จะมา
ดูว่าเขาจะโอนไปที่บัญชี B ใช่ไหมคะ
เราว่ายอดเงินบัญชี Bขึ้นมาดูสิว่ามีเท่าไร บัญชี
B จะมีอยู่
1,000
บัญชี B 100
0 พอโอนมาอีก 5,000
เราก็ต้องอัปเดทหรือการปรับปรุงข้อมูลบัญชีบี
จาก 1,000 ก็จะเพิ่มเป็น 6,000
อันนี้คือรายการเปลี่ยนแปลงของการโอนบัญชี
ทุกลำดับขั้นตอนจะต้องมีวันที่เวลากำหนด
ไว้ทุกการเปลี่ยนแปลงเป็นวินาทีเลยด้วยซ้ำ
พอไม่มี
พอมีการเปลี่ยนแปลงแล้วนี่
เราใช้งานไปเรื่อย ๆ
ระบบมันอาจจะมีปัญหา
มันจะต้องมีการสำรองข้อมูล
นะคะ
พอเราสำรองข้อมูลไว้ ทำไมเราต้องสำรองข้อมูล
นะคะ ถ้ามีข้อมูลสำรองไว้ ถ้าระบบมีปัญหา เราสามารถกู้ข้อมูลกลับคืนมาได้
ทำไมเราถึงจำเป็นต้องกู้คืนข้อมูลเกิดเมื่อกี้นี้
เป็นคุณกำลังโอนเงิน
แล้วไฟดับ
คุณโอนไปแล้ว 5,000
ไฟดับพอดี
เงินคุณออกไปแล้ว
แต่บัญชีที่คุณจะโอนให้เงินยังไม่ได้เพราะไฟดับพอดี ทำอย่างไร
นะคะ เพราะฉะนั้นถือว่าระบบล่ม
มันจะต้องมีการแก้ปัญหา
ซึ่งเป็นหน้าที่ของระบบจัดการฐานข้อมูล
ระบบจัดการฐานข้อมูลจะต้องรับผิดชอบ ว่าทุก ๆ การทำงานที่เกิดขึ้นในรายการเปลี่ยนแปลง
จะต้องทำเสร็จเรียบร้อย
การเปลี่ยนแปลงดังกล่าวจะถือว่าเป็นการเปลี่ยนแปลง
บันทึกข้อมูลถาวร
ถ้าโอนไปเงินออกจากบัญชีคุณแต่ปลายทางยังไม่ได้รับ ถือว่าการทำรายการเปลี่ยนแปลงนั้นยังไม่สมบูรณ์นะคะ
โดยที่ระบบจัดการฐานข้อมูลจะไม่อนุญาตให้บางกระบวนการทำงานของรายการเปลี่ยนแปลงนะคะ
จะถูกส่งเข้าไปฐานข้อมูลนะคะ
เหมือน
จะเป็นไปได้ไหม ว่า
การจะโอนเงิน 5,000 บาท แล้วก็คงจะถอนอีก
3,000 ในเวลาเดียวกัน
มันเป็นไปไม่ได้
เพราะฉะนั้น กระบวนการทำงานจะต้อง
เป็นตาม
รายการที่จะทำอยู่รายการเดียวเท่านั้น
ทั้งถอนทั้งโอนไม่ได้ ต้องเลือกก่อนว่าสรุปคุณจะโอนก่อน
หรือคุณจะถอนนะคะ
เพราะว่าถ้าบังเอิญ ว่าคุณปล่อยให้มีการกระทำมากกว่า 2
มากกว่า 1 การกระทำขึ้นมาพร้อมกัน
มันจะเอา... มันจะสามารถไปเกิดปัญหา
ความไม่ถูกต้องของข้อมูล เช่น
ร 5,000
แล้วเราจะโอน 5,000 แล้วเราก็จะถอน 30
000เป็นไปไม่ได้
บางคนมีแอปโทรศัพท์
แต่บัตร ATM อยู่กับแม่
โอนเงินให้เพื่อน 5,000
มั่นใจว่าจะมี 5,000
แม่กดไปแล้ว 3ม00 แล้วก็ยังโอนมันโอนไม่ได้ค่ะ เพราะว่ายอดเงินไม่พอ
เพราะฉะนั้นใครผิด
อันนี้ก็เป็นสิ่งที่ยอมไม่ได้ ของระบบจัดการฐานข้อมูลนะคะ
ซึ่งปัญหานะคะ
การที่ระบบล่ม
นะคะ มันจะมีอยู่ 3 ประเภท
แบบแรก คือรายการเปลี่ยนแปลง
ผิดพลาด ขับข้อ 2 เป็นปัญหาที่ระบบ
ข้อ 3 จะเป็นปัญหาที่
สิ่งวัตถุที่มาใช้เก็บข้อมู
ลนะคะ
โดยที่ปัญหาที่เกิดระหว่างการประมวลผลบางครั้งอาจจะเกิดกับคอม
พิวเตอร์พังนะคะ หรืออาจจะเป็นปัญหาโปรแกรมมัน Error
หรืออาจจะเป็นปัญหาของรายการเปลี่ยนแปลงมัน Error
ว่าจะเป็น
Code โปรแกรมอาจจะมีปัญหา
นะคะ
การเรียกดูข้อมูลอาจจะถูกดัก
เจอรายการเปลี่ยนแปลงที่มีความผิดปกติ เช่น
บอกว่ามีคนโอนเงินมา แต่จริง ๆ แล้วไม่พบรายการข้อมูลที่มีการเปลี่ยนแปลง
ทั้ง ๆ ที่โอนไปแล้ว
แต่ยอดเงินไม่ขึ้น
นะคะ รวมถึงกระบวนการควบคุมการประมวลผลพร้อมกันจะทำ
อย่างไรนะคะ
อาจจะมีเกี่ยวกับอุปกรณ์พัง Harddisk พัง
คนใช้งานนาน ๆ อากาศร้อน
คอมพิวเตอร์ก็พังได้เหมือนกันนะคะ เหมือนบางคน
เปิดคอมพิวเตอร์ไว้ไม่เคยปิดเลย พอช่วงฤดูร้อนมันร้อนมาก
ตัวเมนบอร์ด
งอความร้อน เพราะความร้อนมีรวมถึงอาจจะเกี่ยวกับ
ไฟดับ
ไฟไหม้
อุทกภัย หรือภัยธรรมชาติต่าง ๆ
อาจเกิดขึ้นได้ถือว่าเป็นสาเหตุที่ทำให้การประมวลผลมีปัญหาเช่นเดียวกันนะคะ
หรือในการทำงานบางอย่าง
อาจทำไปสู่นำไปสู่การล่มของระบบ เช่น
คุณใส่ข้อมูลเยอะเกินไป
เหมือนเวลาเราเขียนโปรแกรมแล้วมันไม่รู้จบ
หรือการที่
เราเอาศ
ูนย์มาหาร เวลาเราเอาศูนย์มาหารนี่มันจะหาค่าไม่ได้ตอนที่เราเขียนโปรแกรม
ระบบก็จะล่ม
รวมถึงตรรกะของการเขียนโปรแกรมอาจจะผิด
คืออย่างไรดี
ถ้าคน
ผมสั้น
สมมุติตรรกะโปรแกรม
คนผมสั้นจะต้องเป็นผู้ชายเท่านั้น ถามว่าจริงไหม ไม่จริง
ผู้ชายผมยาวก็มี ผู้หญิงผมสั้นก็มี อันนี้คือตรรกะผิดพลาด
เราจะมากำหนดอย่างนี้เลยไม่ได้
เหมือนเวลาสแกนใบหน้าอย่างนี้ แล้วบอกว่าอุ้ยผมสั้นมาต้องเป็น
ผู้หญิงแน่นอน ซึ่งมันไม่จริง
หรือ User หรือผู้ใช้งานอาจเป็นการหยุดที่ไม่ถูกต้อง
ระหว่างประมวลผล
เช่น
กำลังดาวน์โหลดเอกสาร
หรือกำลังทำธุรกรรม
บางคนกำลังโอนเงินอยู่
แล้วไม่ได้ใช้เน็ตในโทรศัพท์ ใช้เน็ต WiFi
มีคนถอดปลั๊กออก
การโอนเงินของตอนนั้นของคุณอาจจะมีปัญหาก็ได้
อันนี้คือ
การทำงานอาจจะมีการผิดพลาดหรือปัญหาเกิดขึ้น
อันนี้ก็อธิบายไปแล้วนะ
อันนี้เปลี่ยนแปลง
ซึ่งสาเหตุเหล่านี้นี่ เราเลยจำเป็นจะต้องมีทั้งการกู้คืนแล้วก็การสำรองข้อมูลนะคะ
โดยการกู้คืนฐานข้อมูลนี่ ก็คือกระบวนการที่
การทำให้ฐานข้อมูลของเรานี่
กลับสู่สภาวะเดิ
มที่ สามารถใช้งานได้
นะคะ ถ้า
ขนาดนั้นถ้ามีความขัดข้อง หรือข้อผิดพลาดระหว่างการประมวลผล
ซึ่ง
การฟื้นสภาพหรือการกู้คืนนี่
มันเป็นการที่ระบบจัดการฐานข้อมูล
นี่ ย้อนกลับไป
ยังข้อมูล
ก่อนที่จะเกิดความเสียหาย
นะคะ
โดยที่ก็เหมือนจะเกิดความขัดข้องและความเสียหายของระบบไม่ว่ากรณีใด ๆ
มันจะทำให้ข้อมูลนะนี่ไม่ถูกต้อง แล้วก็เชื่อถือไม่ได้
เราจะต้องย้อนกลับไป
เพราะฉะนั้น
การกู้คืนฐานข้อมูลมันจะเป็นมีวิธีการในการเอาข้อมูลที่ถูกทำลาย
หรืออาจจะถูกเปลี่ยนแปลงให้กับคืนมา
อยู่ในสภาพที่ถูกต้องน่าเชื่อถือเหมือนเดิม
นะคะ ซึ่งอันนี้ก็คือเป็นหน้าที่ของระบบจัดการฐานข้อมูลเช่นเดียวกัน
โดยการกู้คืนข้อมูลการฟื้นสภาพเหมือนจะเป็นการทำให้เรามั่นใจว่ารายการที่ทำของเรานี่
ที่ถูกยกเลิกไป หรืออาจจะมีความผิดพลาดต่าง ๆ เช่น
อาจจะเกิดจากโปรแกรม
ระบบมันเสีย
Harddisk เสีย
ไฟดับ
ไฟตก
นะคะ สิ่งเหล่านี้จะไม่ก่อให้เกิดความเสียหายของฐานข้อมูล
หรือการทำงานอื่น ๆ ที่ทำงานร่วมกันของข้อมูลนั้น ๆ
นะคะ
โดย
รูปแบบของ
ลักษณะของความ
ผิดพลาดนะคะ อันแรกระบบล่มซึ่งอันนี้เราก็น่าจะคุ้นเคยกันอยู่
ความขัดข้องจาก
อุปกรณ์บันทึกข้อมูล
Harddisk เสีย
SSD เสีย
ความผิดพลาดของโปรแกรม
ภัยธรรมชาติ
อย่างเราเป็นเรียนทางคอมพิวเตอร์ เราจะต้องไปดูแลคอมพิวเตอร์
แต่ถ้าคุณไม่ดูแลเอาใจใส่
ไม่ทำความสะอาด ไม่เช็กความพร้อมอุปกรณ์
คิดว่าไม่เป็นไรหรอก
เปิดฝาหลังคอมพิวเตอร์มามีแต่ฝุ่น
ถามว่าฝนมันสะสมมาก ๆ
สักวันมันจะช็อตแล้วคอมคุณก็จะพัง
อันนี้คือความไม่ดูแลเอาใจใส่หรือเอาของเข้ามากินในห้อง น้ำหกใส่คอมพิวเตอร์
ของคุณก็
พัง เพราะฉะนั้น เดี๋ยวถ้า
มีโอกาสที่คุณจะไปดูงานห้องคอมพิวเตอร์ ที
่เป็นคอมพิวเตอร์ที่สมบูรณ์แบบ
เขาจะห้าม
ของกินทุกชนิด
รองเท้าต้องสะอาด ถุงเท้าต้องสะอาด
ห้องคอมพิวเตอร์บางห้องต้องใส่หมวกคลุมผม
ไม่ให้ผมร่วงลงไป
เพราะบางทีถ้าพัดลมมันพัด
น้องมันไปเกิด
ช็อตที่ใบพัดของ
ระบบทำความเย็น
เสียหายได้ หรือรวมถึงการก่อวินาศกรรม
ถ้าเราดูหนังหลาย ๆ เรื่อง
นะคะ
จะมีการวางระเบิดห้องคอมพิวเตอร์ไรอย่างนี้ อันนี้ก็เป็นสาเหตุเช่นเดียวกัน
นะคะ
ประเภทของเ
หตุขัดข้องก็มีอยู่ 3 ลักษณะหลัก ๆ นะคะ
อันแรกจะเป็นความขัดข้องของ
ระบบ
เช่น ความขัดข้องของระบบปฏิบัติการ
นะคะ
ทำให้ระบบไม่สามารถทำงานไปได้
อาจจะต้องมีการปิดเปิดเครื่องใหม่ Restart นะคะ
ซึ่ง
จะมีผลกับทุก ๆ รายการเปลี่ยนแปลงที่กำลังทำงานอยู่
อาจจะไม่ถึงขั้นทำลายข้อมูลในฐานข้อมูล
เราจะเรียก
การขัดข้องแบบนี้ว่าเป็นการขัดข้องแบบ
อย่างเบาแล้วกัน
ข้อมูลไม่หาย
แต่ข้อมูลที่อยู่ใน Harddisk นี่
บางครั้งอาจจะ
... ต่อไปครั้งหน้าที่มีการเล่นการทำงานมันอาจจะช้า
นะคะ
เพราะว่าส่วนมากข้อมูลแล้วจะเก็บไว้ใน Harddisk ซึ่ง Harddisk ไม่มีไฟฟ้าก็สามารถเก็บข้อมูลได้
นะคะ
ความขัดข้องแบบที่ยังพอรับได้ปิด-เปิดเครื่องใหม่
ก็หาย
แต่ถ้าเป็นความขัดข้องของรายการเปลี่ยนแปลง
นะคะ
ก็
จะมีอยู่ 2 ลักษณะ
บางครั้งมันจะเป็นความขัดข้องที่
จากโปรแกรมที่เรา
เขียนไว้
หรือโปรแกรมที่เราใช้งาน
โดย
มีทั้งภายใน ภายนอก ที่ไม่สามารถแก้ไขได้ อย่างสมมติว่า
เ
ช่น ความขัดข้องที่สามารถป้องกันได้จากภายในโปรแกรม
เช่น
ถ้าเราจะโอนเงิน
สมมติว่าเราอยากโอน
500,000
นะคะ
จริง ๆ แล้วมีอยู่ 500
โปรแกรมก็จะเริ่มตรวจสอบความผิดพลาดแล้วว่าแล้วก็แสดงผลว่ายอดเงินของคุณไม่เพียงพอ
ต้องยกเลิกรายการนี้
หรือ
กลับไปแก้ไขจำนวนเงินใหม่
อันนี้ คือ เราสามารถป้องกันความเสียหายได้
นะคะ
อันนี้ก็คือ
มันจะเป็นเกี่ยวกับตรรกะ แนวคิด
แล้ว
เงินไม่พอจะโอนได้อย่างไร อันนี้เป็น
พื้นฐานง่าย ๆ เป็นต้น
หรือถ้าไม่สามารถป้องกันได้ เช่น
ข้อมูลมันเยอะเกินอย่างเช่น อาจจะเคยได้ยินข่าวว่า
มี Hacker พยายาม
เอาข้อมูลเหมือนพยายามโจมตี server 1
นะคะ
อาจจะเป็นมหาวิทยาลัยเราก็ได้
สามารถทำงานได้พร้อมกันเต็มที่ 500 คน
Hacker ใช้ User เป็น 1 ล้าน
คนมาโจมตี
มันจะทำให้ระบบเราเนี่ยไม่สามารถรับได้
ระบบก
็จะล่ม เพราะเรารับได้เต็มที่ 500 แต่คนล้านคนพยายามเข้ามา หรือพยายามกรอกข้อมูลนี่
มันเป็นไปไม่ได้เลย
ระบบก็จะพัง
นะคะ อย่างนี้เป็นต้น อันนี้คือไม่สามารถ
ป้องกันในโปรแกรมเราได้เลย
กับอีกอย่างหนึ่ง
กล้องของอุปกรณ์
อาจจะพังหัวอ่านสะเทือนกระทบกันนักศึกษาบางคนชอบ
ใช้ Note แล้วปิด
ฝาลงปิดเครื่อง
เครื่องก็ยังทำงานอยู่
เวลาคุณขี่มอเตอร์ไซค์
ตกหลุม
มันสะเทือน
อุปกรณ์ที่อยู่ในกระเป๋าเป้เรามันยังทำงาน
ก็จะสะเทือนไปด้วย
มันก็อาจจะพัง
คอมคุณก็จะพังเพราะบางทีหัวอ่าน Harddisk คุณมันทำงานอยู่
พอมันโดนกระแทก
หัวอ่านมันจะเป็นเข็มเล็ก ๆ
มันก็พัง
นะคะ อันนี้ก็ระวังด้วยอันนี้คือความ
เสียหายของอุปกรณ์ที่ถือว่าเป็นลักษณะที่ค่อนข้างรุนแรงเพราะถ้ามันพัง
แก้ไขไม่ได้
เพราเหมือนมันหักไปแ ล้วมันเสียไปแล้ว
ข้อมูลเราก็ไม่ได้สำรอง
อันนี้ก็คือ
ข้อผิดพลาดจากอุปกรณ์เก็บข้อมูล
ความจำเป็นของการกู้คืนข้อมูลก็แน่นอนค่ะ อยู่ที่ว่าเราจะสำรองข้อมูลกับอะไร ใส่ Harddisk ไว้ไหม หรือใส่ USB ไว้
อัปโหลดขึ้นบน
Google Drive หรือบน Cloud ก็ว่าไป
ซึ่งประเภทของ
เก็บข้อมูลสำรองจะมีอยู่ 3 แบบ
3 แบบนี้ถ้านับเป็นอุปกรณ์นะที่จับต้องได้
อันแรกเป็นอุปกรณ์ที่
จะเก็บข้อมูลได้ต่อเมื่อมีไฟฟ้า
ในกรณีที่ไม่มีไฟฟ้าข้อมูลพวกนี้จะหายไป
สิ่งเหล่านี้ก็คือ
Ram
เราเรียนประกอบคอมท่แล้ว RAM การ์ดแผ่นเล็ก ๆ
นะคะ
น่าจะเป็นพื้นที่สำหรับสำรองข้อมูลตอนที่คอมพิวเตอร์ทำงานอยู่
ถ้าเราปิดปุ๊บข้อมูลในนั้นจะหายไป
นะคะ
กับอุปกรณ์ที่ไม่จำเป็นต้องใช้ไฟฟ้า ก็คือ
Harddisk ซึ่งอุปกรณ์ประเภทนี้น
่ะ มักจะเกิดปัญหาก็คือ Harddisk พัง
หัวอ่านหั
กหรือตัวดิสก์เป็นรอย
นะคะ เพราะฉะนั้นก็ต้องระวังด้วย
ก
ับอันต่อมาเป็น stable ก็คืออันนี้จะเป็นค่อนข้างโบราณ
ไม่ต้องอาศัยกระแสไฟฟ้า
ส่วนมากจะมาใช้ในการสำรองข้อมูลมากกว่า ลักษณะเป็น Tape แม่เหล็ก
เพราะราคา
ค่อนข้างถูก
แต่การเรียกดูข้อมูลมันจะช้า
นะคะ
แต่ว่า
ส่วนมากเขาเลยใช้เป็นที่เก็บข้อมูล
ไม่ได้มาประมวลผลทุกวัน
ถามว่านิยมใช้ไหมก็ไม่น่ะค่ะ เพราะว่าตอนนี้เขาก็ใช้ Harddisk กันหมด
อย่างน้อย ๆ นะคะ
ต่อมาก็เป็นความผิดพลาดมีอยู่ 4 ประเภทนะคะ
อันแรกก็คือความผิดพลาด
ทางตรรกะนะคะ
ก็บางทีก็เกิดความผิดพลาด ตั้งแต่ตอนเราที่เขียนโปรแกรมมันพิมพ์
เช่น
ไม่ยอมทำงาน เพราะว่า
บัตรประชาชนคุณกำหนดไว้เป็น 15 หลัก
ความจริงมีแค่ 13
พอกรอกไม่ครบระบบทำงานไม่ได้
ผู้ใช้งานกรอกถูกแล้ว 13 ตัว แต่ระบบบอกว่ามันต้องมันหายไป 2 ตัว
อันนี้คือ
มันผิด
โปรแกรมม
ันผิดเราเขียนผิด
เองนะคะ ก็ไปถือว่าเป็นความผิดพลาดอย่างหนึ่ง หรือว่า
นามสกุล
กรอกเป็นตัวเลขไม่ได้
แต่บังเอิญ คุณไม่ได้ปิดความผิดพลาดตรงนี้
มีคนมาปั่น
มาป่วนระบบ
คุณ เขาใช้นามสกุลเป็นตัวเลข
ระบบยอมให้เซฟหรือยอมให้บันทึกข้อมูล
สรุปคุณก็ได้ข้อมูลขยะเข้ามาทำให้เปลือง
การประมวลผลข้อมูลอีก
นะคะ
กับความผิดพลาดของระบบ
นะคะ เช่น ปัญหาการจัดลำดับการทำงานผิดพลาด
แล้วมันเลยเกิดปัญหา
ระบบหยุดการทำงาน
ของมันเอง
ล็อกไม่ให้คุณทำงาน
แบบนี้รวมถึงความผิดพลาดของอุปกรณ์จัดเก็บข้อมูล เช่น
เหมือนตึกนี
้ ไฟไม่สม่ำเสมอ
ไฟตกบ่อย
ข้อมูลหาย
อันนี้ก็เป็นปัญหา เพราะฉะนั้น ในห้องนี้
เมื่อก่อนเราเลยมีอุปกรณ์สำรองไฟ
อุปกรณ์สำรองไฟใช้ไปนาน ๆ ไฟตกบ่อยก็พัง
เหมือนกันนะคะ อันนี้ก็เป็นความผิดพลาดของระบบ
รวมถึงความผิดพลาดของระบบ
อุปกรณ์ที่เก็บข้อมูล
เช่น ปัญหาบางที Harddisk ของเรานี่ พอเราอย่างที่ท่านบอก
คุณแม่ปิดเครื่อง
นี่มันทำงานตลอด
แล้วหัวเข็มมือที่มันสะเทือน
ไอ้ตัวหน้า
หน้าจานแม่เหล็กที่เก็บข้อมูลของเรานี่ มันเลยเป็นรอยขูดขีด
เป็นรอย
เหมือนสมัยเด็ก ๆ ทุกคนดูแผ่นซีดีน่ะค่ะ
แผ่นซีดีเป็นรอย
หนังในแผ่นซีดีเรานี่ ก็จะดูแล้วมันก็จะกระตุก
อาจจะดูไม่ได้เลย
เพราะว่าเราเก็บรักษาไม่ดี
นี่ก็เหมือนกัน
นะคะ เพราะฉะนั้นการใช้อุปกรณ์ใด ๆ ที่เป็นอุปกรณ์คอมพิวเตอร์นี่
มันค่อนข้างมีราคา แล้วก็ค่อนข้างมีความสำคัญอาจจะมีข้อมูลสำคัญ อย่างนั้น
เราก็ต้องช่วยกันรักษาด้วย
นะคะ
การกู้ข้อมูลจากอุปกรณ์ที่ใช้ไฟฟ้านะคะ
มีอยู่ 3 แบบ
แบบแรกก็เป็นการกู้ข้อมูลที่อาศัยข้อมูลที่เก็บจาก
เขาจะเรียกว่า
รายการเปลี่ยนแปลงนี้
สมมติว่าเวลาเรา
ไปเซ็นชื่อ
หรือ
การเก็บข้อมูลว่าวันนี้คุณมาเรียนกี่โมงกลับบ้านกี่โมงนะคะ
มันก็มีการเก็บไว้
เป็นลำดับรายการเ ป็นหมายเลขการเปลี่ยนแปลงมีการกระทำอะไรบ้าง
ชื่อตารางมาจากไหน เปลี่ยนแปลงข้อมูลอะไร
ลักษณะของการเก็บข้อมูลเป็นตารางแบบนี้
เช่น
สมมติ
10.12 น
. เริ่มทำงาน
นะคะ 10 นาทีต่อมามีการเปลี่ยนแปลงข้อมูล
ของพนักงาน
ลำดับที่เท่าไร
นะคะ
ข้อมูลเดิม
ลำดับที่ 1 เปลี่ยนเป็นลำดับที่ 8
แบบนี้เป็นต้น
อันนี้คือเขาจะรู้เลยว่า
ทุก ๆ กี่นาทีมีข้อมูลอะไรเกิดขึ้นบ้าง
มีรายการเปลี่ยนแปลงใดบ้าง อย่างเช่น รายการไปที่ 1
แปลงที่ 2 แปลงที่ 3
สังเกตว่า
ทุกการเปลี่ยนแปลงจะเริ่มต้นที่จุด
Start มีการเริ่มทำงาน
อย่างเหมือน
รายการเปลี่ยนแปลงที่ 1
เห็นไหมคะ
เริ่มต้นเมื่อ 10.12 น.
สถานะ
Commit ก็คือยอมรับการเปลี่ยนแปลง
ตอน 10.18 น. ก็คือ
เราทำงานในการแก้ไขข้อมูลนี่ ใช้เวลา
6 นาที
มันจะเก็บทุกอย่างที่เกิดขึ้นใน 6 นาทีนั้น
นะคะ อย่างเช่น start นะคะ เช็กสถานะ ก็คือสตาร์ทก็คือรายการจะเริ่มต้นทำงาน
นะคะ
Commit ก็คือทำงานเสร็จ
Updat ก็คือ
รายการถูกบันทึกแล้วแล้วก็ให้เกิดการเปลี่ยนแปลงค่า สถานะหลัก ๆ จะมีอยู่ 3 สถานะ
นะคะ
การเก็บข้อมูลเป็นประเภท
ก็คือเป็นการเก็บ
Log File ก็คือการเปลี่ยนแปลงทั้งหมดที่เกิดขึ้นนั้นเอง
การกู้คืนใน... เกิดจากเหตุขัดข้องแบบ
ความผิดพลาดของระบบ เราจะมีจุดที่เป็นเหมือนจุดตรวจสอบ
นะคะ
ถ้าสมมติว่าทำงานแล้วยังไม่ถึงจุดตรวจสอบ แล้วถ้าระบบล่ม
เราจะเริ่มต้นใหม่ทั้งหมด
แต่ถ้าการทำงานของเราเลยจุดตรวจสอบแล้ว
แล้วระบบจึงล่มเราจะเริ่มการทำงานใหม่ที่จุดตรวจสอบนั้น
ก็คือไม่ต้องเริ่มใหม่ทั้งหมด จะเริ่มตรงจุดที่เรา
Mark ไว้หรือเรา
หรือเราตั้งธงไว้นั่นเองนะคะ
เดี๋ยววันนี้ค่อยอธิบายเพราะว่าเป็นตัวเลขเยอะเนาะ
แบบนี้ล่ะค่ะ
อย่างเช่น
อันนี้ค่ะ จุด
Check Point ถามว่าตัวกระบวนการทำงานที่ 1 ธ1
เริ่มต้นตรงนี้
ถึงตรงนี้
ถามว่ามันทำงานเสร็จไหม มันทำงานเสร็จเรียบร้อยนะคะ T1
ไม่มีปัญหาอะไร
T2
ล่ะ T2 ทำงานผ่านจุด
ตรวจสอบที่ 1 เสร็จเรียบร้อยก่อนถึงจุด
ที่ระบบจะล่ม
ถามว่า T2 ทำงานเสร็จไหม T2 ทำงานเสร็จนะคะ
T3 ทำเริ่มทำงานตรงนี้ผ่านจุดตรวจสอบ
ทำงานจนถึง
จุดผิดพลาดถามว่า T3 จะเริ่มทำงานที่ไหน
เริ่มตรงนี้นะคะ จะเริ่มตรงที่จุดตรวจสอบตรงนี้
T4 เริ่มทำงานตรงนี้ เสร็จตรงนี้ ไม่อยู่ในจุดตรวจสอบก็จริง แต่เราก็นับว่าเขาทำงานเสร็จเรียบร้อย
นะคะ
ส่วน T5
ทำงานหลังจากตรวจสอบ
แล้วทำไม่เสร็จ T5 จะทำอย่างไร T5 ต้องเริ่มใหม่ทั้งหมด
อันนี้คือการ
ทำงานของจุดตรวจสอบ
จะเห็นได้ว่าถ้าคุณทำงานผ่านจุดตรวจสอบก็จริง แต่ถ้าระบบมันทำงานเสร็จ
ก็ไม่มีปัญหาอะไร
แต่ถ้าการทำงานมีปัญหา
แล้วผ่านจุดตรวจสอบแล้ว
เราจะไม่เริ่มใหม่ทั้งหมด เราจะเริ่มต้นแค่ตรงที่จุดตรวจสอบ
นะคะ อันนี้เป็นแบบการกู้คืนข้อมูลแบบใช้จุดตรวจสอบ
กับการกู้คืนแบบ
ทำคล้าย ๆ กับว่าเป็นสำเนาข้อมูลนะคะ
ก็ส่วนมากตัวนี้การกู้คืนตัวนี้จะใช้
พื้นที่ในการเก็บข้อมูลเยอะพอสมควร
เพราะไม่ว่าจะมีการกระทำใด ๆ เกิดขึ้นในระบบของเรา
มันจะทำสำเนาซ้ำไว้ด้วยเสมอ
เหมือนกับเงา
นะคะ เขาเรียกว่าเหมือนเราเดินไปก็จะมีเงาติดตัวเราไปด้วย เราเดินไปซ้ายเงาไปทางซ้าย
เราเดินขวาเงาก็เป็นเงาทางขวา
เพราะฉะนั้น
ไม่ว่าจะเกิดการกระทำใดขึ้นจะมีสำเนา
ไว้ด้วยเสมอ
นะคะ
อันนี้เป็นการ
ทำแบบ
Shadow Paging นะคะ
ต่อมาเป็นการกู้ข้อมูลจาก
การสำรองข้อมูลที่ไม่ใช้ไฟฟ้า
ส่วนมากก็จะเป็นอุปกรณ์ที่เป็น
Harddisk หรือว่า Tape แม่เหล็ก
นะคะ
แต่แบบนี้นี่ เราจะไม่ทำสำเนาตลอดเวลา
เราจะมีการกำหนดช่วงเวลาในการสำรองข้อมูล
เช่น ทุก ๆ 1 เดือน
2 เดือน 3 เดือนว่าไป
แต่ถ้าเป็นข้อมูลปริมาณมาก
นะคะ อย่างในธนาคารนี่ เขาจำเป็นต้องสำรองข้อมูล
แทบจะตลอดเวลาเลย
เพราะข
องเขามันเป็นเรื่องเกี่ยวกับเงิน ๆ ทอง ๆ มันจะพลาดไม่ได้
วันนี้จะทำงานได้พรุ่งนี้อาจจะไปไม่ห้องเก็บข้อมูลหรือเปล่าก็ไม่รู้
โดยการกู้คืนข้อมูลแบบนี้นี่ ถ้าเป็นองค์กรขนาดใหญ่
เขาจะต้องมีการซ้อมด้วย
ว่าถ้าเกิดวันนี้นี่
ระบบเราล่ม
20:00 น. พรุ่งนี้ต้องทำงาน
จะทำอ
ย่างไร ถ้าใครที่ทำงานเกี่ยวข้องกับคอมพิวเตอร์ทั้งหมดจะต้องมาซ้อม
อาจจะเป็นธนาคารขนาดใหญ่
แห่งหนึ่ง
พรุ่งนี้ต้องทำงานเหมือนเดิม เงินต้องอยู่เหมือนเดิม
ต้องกู้คืนระบบให้ได้ภายใน 6 ชั่วโมง
ข้อมูลทั้งหมด
ต้องมีการซ้อมด้วย เช่น สมมติว่าคุณมีข้อมูลที่เก็บไว้มันจะเป็น Harddisk ประมาณ
เป็นพัน ๆ
Harddisk 1,000 ลูก
คุณจะเรียกข้อมูลกลับคืนมาอย่างไรให้ให้เสร็จภายในพรุ่งนี้เช้า
เขาต้องสอนนะคะ
บางทีถ้าเป็นคนที่ทำงานหน้าคอมพิวเตอร์และเฝ้า Server เดี๋ยวบางทีต้องมานอนเฝ้าห้องด้วยซ้ำ
เขาก็จะห้ามของกิน ห้ามสูบบุหรี่
ห้อง Server ก็จะหนาวมาก อาจจะต้องนอนในนั้น บางควรมีถุงนอนด้วยซ้ำ
เพื่อ
เฝ้า
อุปกรณ์เก็บข้อมูล
กู้ข้อมูลจะเป็นการโอนข้อมูลจาก
อุปกรณ์เก็บข้อมูลทั้งหมดกลับมา
แล้วก็จะเอา
รายการเปลี่ยนแปลงที่มีการเก็บ
Log file ก็คือการเก็บเวลาการเปลี่ยนแปลงทุกอย่าง
ที่ทำงานสมบูรณ์
นะคะ
ก็จะมาบันทึกไว้ใน
ระบบที่เรากู้คืนมาใหม่ทั้งหมด
ก็คือเหมือนกับ ว่าถ้ามันมีการเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้น เราก็จะ Copy มันมาทั้งหมด
นะคะ
วันนี้ก็จะประมาณนี้เพราะว่า
เราจะไม่เน้นว่าทุกคนจะต้อง
สำรองข้อมูลเองทั้งหมดนะ อันนี้ให้รู้ไว้
หูไว้หูมันจะเป็นฐานข้อมูลขั้นสูง
จะเรียนในปี
ที่สูงกว่านี้นะคะ เป็นวิชาเฉพาะทาง
แต่ว่าภาษา SQL นี่
ทุกคนจะต้องได้เรียน
นะคะ อาทิตย์หน้า
จะเป็นตัวอย่าง
คำสั่งภาษา SQL
ที่ทุกคนจะต้อง
จำแล้วก็ทำให้ได้
ว่าแต่ละคำสั่ง
มันมีความสำคัญอย่างไร กระบวนการทำงาน
เราจะเขียน
เขียนโปรแกรมอย่างไรในการเรียกดูข้อมูล
ใครยังใช้โปรแกรมไม่เป็น เดี๋ยวอาทิตย์หน้าอาจารย์จะพาดู
ก่อน
ว่าแต่ละคำสั่งมันต้องทำงานอย่างไร ถ้าเราจะเรียกดูข้อมูลเราจะต้องใช้คำสั่งอะไร
นะคะ
ถ้าจะเพิ่มข้อมูลใช้คำสั่งอะไร
แก้ไขข้อมูล
ลบข้อมูล
ต้องทำอ
ย่างไร แต่ก็ต้องเข้าใจด้วย ว่าเราจะใช้ภาษาอังกฤษเป็นหลัก
นะคะ
เพราะฉะนั้นพ
ยายามจำแล้วก็พิมพ์ให้ถูก
หรือแปลความหมายมันได้ยิ่งดี ว่าคำศัพท์คำนี้ถ้าเป็นภาษาไทย
มันคืออะไร ทำไมเราถึงเลือกใช้คำนี้
นะคะ
เวลาสมมติว่าต่อไปปี 3 ไปฝึกงาน
เขาถามว่ารู้จักฐานข้อมูลไหม
รู้จักคำสั่งนี้หรือเปล่า
นะคะ
เราจะได้ตอบเขาได้ ว่าอย่างน้อยเรารู้ว่าคำสั่งนี้มันทำงานอย่างไร
นะคะ
วันนี้ไม่มีการบ้าน
นะคะ เพราะว่าต้องขออนุญาตไปประชุมตอน 14:00 น. พอดีนะ
วันนี้ก็ประมาณนี้ค่ะ แต่ว่าอาทิตย์หน้านะคะ เตรียม
ตัวมาดี ๆ ท่องศัพท์ภาษาอังกฤษกัน
นะคะ
วันนี้ก็ขอบคุณล่ามแล้วก็ขอบคุณถอดความด้วยนะคะ ขอบคุณมาก ๆ เลยค่ะ