(อาจารย์เกวลี) โอเคค่ะ งั้นเดี๋ยวเริ่มเลยนะคะ วันนี้จะเป็นบทที่ 8
บท
เหลืออีก 2 บท เราก็
ได้
ธรรมปฏิบัติ
วันนี้จะเป็นเกี่ยวกับ
กระบวนการทำงานของฐานข้อมูล นี่มันก็จะมีการเปลี่ยนแปลงข้อมูล
มันเป็นการเพิ่มลบแก้ไขเราจะเรียกว่า "เป็นการเปลี่ยนแปลง
" รวมถึงถ้าสมมติว่าระบบฐานข้อมูลเรามีปัญหา
เราจะทำการกู้คืนระบบอย่างไร หรือ
จะสำรองข้อมูลอ
ย่างไรเพื่อป้องกันความเสียหายของข้อมูล
นะคะ
โดยรายการการเปลี่ยนแปลงนี่ มันจะมีนิยามอยู่ 3 ยุค
ยุคแรกก็คือไฟล์ที่เราเก็บ
รายการที่มีการเปลี่ยนแปลงไว้นี่นะคะ
จะเก็บไว้ในแฟ้มข้อมูลหลัก
ซึ่งจะเป็นการเก็บเป็นแบบเรียงลำดับ
นะคะ
หรือไฟล์ที่มีการเรียง
ข้อมูลไว้เรียบร้อยแล้ว
นะคะ
ต่อมาจะเป็นยุคที่ 2
ตอนแรกก็เก็บข้อมูลเป็นเหมือนอาจจะเป็นคล้าย ๆ ไฟล์กระดาษ
ยุคที่ 2 นี่ เราจะเริ่มใช้เป็นพวกนี้สิ Harddisk นี่ เก็บข้อมูล
นะคะ ซึ่งการเก็บข้อมูลใน Harddisk นี่
มันจะไม่เป็นการเก็บข้อมูลแบบเรียงลำดับแล้ว
ซึ่งรายการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นนี่ จะหมายถึงทุก ๆ กิจกรรมที่ทำอยู่บน
ไฟล์ข้อมูลของเรา
น่าจะตอนเช้า 10.00 น. มีการเพิ่มข้อมูล
นะคะ
10.30 น. อาจจะเป็นการเปลี่ยนแปลงข้อมูลใด ๆ ก็ตามที่เกิดขึ้น
นะคะ
วันนี้จะเริ่มเป็นยุคที่ 2
พอยุคที่ 3
ซึ่งเป็นยุคปัจจุบันนี้แหละ
การเก็บข้อมูลนะคะ การเปลี่ยนแปลงทุกอย่างที่เกิดขึ้น ในระบบจัดการฐานข้อมูลนี่
จะอยู่ในรูปแบบของกลุ่มคำสั่ง
นะคะ โดยใช้ภาษาที่ใช้จัดการฐานข้อมูล
ระดับตรรกะ
นะคะ
ที่อาจจะมีการยอมให้ละเมิดกฎความคงสภาพของข้อมูลบาง
กฎได้
หรือกดที่มันบังคับทำความถูกต้องของฐานข้อมูล
แต่จะต้องเป็นเกี่ยวข้องกับ
กฎของการดำเนินธุรกิจ
ต่าง ๆ
เราจะต้องใส่
ข้อบังคับไว้ว่าข้อมูลเหล่านี้
ถ้าสมมติว่าคุณ
ใส่ข้อมูลผิดพลาดจะเป็นอย่างไร
ถ้าใส่ข้อมูลถูกต้องระบบจะแจ้งเตือน
อย่างไร ซึ่งกฎต่าง ๆ นี่ ที่อยู่ในฐานข้อมูล
ถูกบังคับใช้โดยระบบจัดการฐานข้อมูล
อันนี้ ก็คือ
การเปลี่ยนแปลงข้อมูลในยุคปัจจุบันเราจะใช้
กลุ่มของคำสั่ง
ภาษาที่จัดการฐานข้อมูล
ซึ่งในวิชานี้
เราจะเรียนเกี่ยวกับภาษา SQL เบื้องต้น
นะคะ
โดยเริ่มแรกนะคะ
รายการการเปลี่ยนแปลงนี่ มันอาจจะเกิดขึ้นกับระบบที่
ใช้งานคนเดียว
หรือเป็นระบบที่ใช้งานร่วมกันหลายคน
หรืออาจจะเป็นการทำงานที่
พร้อม ๆ กันไป
นะคะ ซึ่งการทำงานพร้อมกันนี่ ก็จะมีอยู่ 2 แบบ ก็คืออาจจะเป็นการทำงานที่
มีรายการลำดับที่ 1 รายการลำดับที่ 2 ล
สลับกันทำงาน
ในเวลาเดีย
วกันน
ะคะ สลับกัน
ก
ับอย่างที่ 2
ก็คือจะเป็นการทำงานพร้อม ๆ กัน อาจจะมีทั้ง 2 งาน 3 งาน 4 งานก็ว่าไป
เป็นงานที่มากกว่า 1
ส่วนข้อมูลเป็นรายงาน
ทุกอย่างจะประมวลผลพร้อม ๆ กัน
นะคะ อันนี้คือการทำงานของรายการเปลี่ยนแปลงที่อาจจะเกิดขึ้นในฐานข้อมูล
อย่างเช่นว่าระบบ
อาจจะเป็นระบบ
ใบเรียกชื่อนักศึกษา
นะคะ อาจารย์ในมหาลัยมี 300 คน สามารถเข้าใช้ระบบนี้ได้พร้อมกัน
อาจจะมีการประมวลผล
รายชื่อนักศึกษาได้พร้อมกัน 300 คนก็ได้
นะคะ
อันนี้ก็คือการประมวลผลมากกว่า 1 คน
นะคะ ในเวลาเดียวกันนี่ อาจจะมีสัก 10 คนดูข้อมูลนักศึกษาชุดเดียวกันก็ได้
มันจะทำงานได้ไหม ว่าต้องทำงานได้
นะคะ ซึ่ง
การทำงาน 1 คน คนเดียวกันทำงานหลายคน
มันจะมีแนวทางหรือข้อกำหนดประเภทของ
ฐานข้อมูลอีกแบบหนึ่ง
โดยที่จะ
กำหนดจำนวนของผู้ใช้งาน
ที่สามารถเข้าใช้งานพร้อมกันได้
ยังใช้ว่าบางระบบในระบบจัดการฐานข้อมูลเขาจะกำหนดไว้ว่า
ในเวลานั้นจะต้องมีผู้ใช้งานแค่คนเดียวที่ทำงานอยู่
หรือถ้าเป็นระบบจัดการฐานข้อมูล
โดยทั่วไปในโลกของความเป็นจริง ส่วนมาก
เขาจะให้ผู้ใช้งานนี่
สามารถเข้าใช้งานได้พร้อมกันหลาย ๆ คนในเวลาเดียวกัน
แต่จะมีการกำหนดสิทธิ์
ของผู้ใช้งานแต่ละคนไม่เท่ากัน
เข้าใช้งานพร้อมกันก็จริงค่ะ แต่บางคนอาจจะแค่ดูข้อมูล
บางคนอาจจะมาลบข้อมูลงบางคนอาจจะมาแก้ไขบางส่วน
มาเพิ่มข้อมูลเข้าไป
ในหลาย ๆ คนน่ะจะทำงานพร้อม ๆ กัน
แต่สิทธิ์ในการแก้ไขหรือการเพิ่มเติมใด ๆ ก็ตามนี่
ไม่เท่ากัน
รายการเปลี่ยนแปลงนี่ มันจะเป็นเกี่ยวกับการประมวลผลของโปรแกรม
ที่ทำงานในเชิงตรรกะ
ก็คือเป็น
... อาจจะคิดว่าข้อมูลนี้จริงหรือเท็จ
ข้อมูลนี้ถูกหรือผิด
นะคะ โดย
รายการเปลี่ยนแปลงนี่ จะประกอบไปด้วยการปฏิบัติที่
ทั้งหน่วยประมวลผลทั้งฐานข้อมูล
อาจจะมีกระบวนการทำงานใด ๆ กระบวนการเกิดขึ้นพร้อมกัน
นะคะ
ซึ่งการทำงานของฐานข้อมูลนี่ จะเป็นการกระทำผ่านโปรแกรมประยุกต์นะ
คะ ที่เดี๋ยวอีก 2 สัปดาห์เราจะได้เรียน
โดยใช้ภาษาระดับสูง
ภาษา SQL ที่เราจะเรียนเราถือว่าเป็นภาษาระดับสูง เพราะ
เป็นภาษาที่
มนุษย์อ่านแล้วเข้าใจ ใกล้เคียงกับภาษามนุษย์มากที่สุด
แต่นักศึกษาต้องเข้าใจอย่างหนึ่งว่าเราจะต้องใช้เป็นภาษาอังกฤษ
นะคะ ฉันคุณพิมพ์คำสั่งเป็นภาษาไทยนี่ ระบบจะไม่ประมวลผลเลยนะคะ
สำหรับ SQL เบื้องต้น
โดยรายการเปลี่ยนแปลงทุกรายการจะต้องมีจุดเริ่มต้นและจุดสิ้นสุด
นะคะ
เหมือนคุณไปกดเงินอยู่หน้ามหาวิทยาลัย จุดเริ่มต้นคืออะไร
วิธีการใส่บัตร ATM เข้าไป
หรือตอนนี้ไม่มีใคร
กดเงินโดยใช้บัตร ATM แล้ว จุดเริ่มต้นคือ
เข้า Application
กดถอนเงินโดยไม่ใช้บัตร
ทุกอย่างจะเป็นขั้นตอน
ทำตามขั้นตอนไปเรื่อย ๆ
จนถึงจุดสิ้นสุด คือ
คุณได้รับเงินออกจากเครื่อง ATM นะคะ
ซึ่งทุกอย่างจะถูกเก็บไว้ว่า
คุณเริ่มกดรหัส
เมื่อเวลาเท่าไรนะคะ
คุณยืนยันยอดเงินกี่โมง
เงินออกจากตู้กี่โมง ทุกอย่างจะถูกเก็บไว้นะคะ
ถ้าหากว่า
ในการจัดการฐานข้อมูลนี่ มันจะมี
รายการเปลี่ยนแปลง
นะคะ
ที่อาจจะ
User ผู้ใช้งานทั่วไปอาจจะไม่จำเป็นต้องมีการเปลี่ยนแปลง หรือ
นะคะ
มีไว้อ่านเฉย ๆ
นะคะ ถ้าศัพท์ภาษาอังกฤษเรียกว่า
"Read Only " นะคะ
เอามาดูอย่างเดียว
อย่างเช่น
การเปลี่ยนแปลงที่ไม่ก่อให้เกิด
ผลกระทบกับฐานข้อมูล เช่น คุณแค่อยากดูยอดเงินปัจจุบันว่า
มีเงินเท่าไร
เราแค่ดู ถามว่าคุณจะถอนเงินไหม ไม่
แค่อยากรู้ว่าตอนนี้ฉันมีเงินกี่บาท
เราจะเรียกว่ารายการนั้น คือ หรือกระบวนการนั้น ว่าเป็นการอ่านอย่างเดียว
ไม่มีการแก้ไข
นะคะ
โดยกระบวนการทำงานของ
ฐานข้อมูลนะคะ
อย่างเริ่มต้น ก็คือมันจะ
เรียกข้อมูลขึ้นมาดูก่อน
นะคะ
ข้อมูลว่าสมมติว่า
อยากดูว่าวันนี้เราจะถอนเงิน
แต่เราจำไม่ได้ว่าเรามีเงินกี่บาท
เราจะต้องทำการเรียกข้อมูลขึ้นมาดูก่อนว่าเงินในบัญชีมีเท่าไร
หน้าจอมันก็แสดงผลว่าเรามีเงินเท่าไร
หลังจากนั้น
จะเป็นการเขียน หรือการแก้ไขหรือการลบ
นะคะ ซึ่ง
ขั้นตอนที่ 3 นี่
จะอยู่ที่ว่า
เราจะโอนเงิน
หรือเราจะถอนเงิน
นะคะ หรือเราจะไม่ทำอะไรเลยก็ได้
นะคะ แต่ทุกอย่างจะต้องมีจุดเริ่มต้นนะคะ อย่าง
ตัวอย่างตัวนี้
ตัวอย่างของการเปลี่ยนแปลงนะ
คะ อย่าง
สมมติให้ T นี่
ตัว T นะคะ
เป็นรายการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น
เขาต้องการจะโอนเงินจากบัญชี
ของ
A จำนวน 5,000 บาท
ไปยังบัญชี B
นะคะ
สิ่งที่เกิดขึ้นคืออะไร
สิ่งที่เกิดขึ้นคือตอนแรก เราจะต้องดูข้อมูลก่อนว่าในบัญช
ี A ที่เขาบอกว่าเขาจะโอนเงินไปนี่
โอน 5,000
ขั้นตอนแรกคือดูก่อนสิว่า
มีเงินถึง 5,000 ไหม
มีเกินหรือเปล่า
เพราะฉะนั้น พอเช็กยอดเงินเสร็จปุ๊บ
เราก็จะมาหักบัญชี
เช่น สมมติเขามี 5,100 บาท
อย่างนั้นแสดงว่ามีจะ
ยอดเงินพอที่จะโอนไปให้
จะทำการลบเงินออก
5,000
ลบไปแล้ว 5,000 ใช่ไหมคะ เพราะว่าเราจะโอน
เพราะฉะนั้น สุดท้ายแล้วบัญชี A จะต้องเหลือเงิน 100 บาท
ใช่ไหม
เวลาเราโอนเงินแล้วถอนเงิน
เขาจะบอกยอดเงินปัจจุบันของเราด้วยอันนี้เป็นเรื่องปกติใช่ไหมคะ
หลังจากนั้น
เราก็จะมา
ดูว่าเขาจะโอนไปที่บัญชี B ใช่ไหมคะ
เราว่ายอดเงินบัญชี B ขึ้นมาดูสิว่ามีเท่าไร บัญชี
B จะมีอยู่ 1
,000 B 1,000
พอโอนมาอีก 5,000
เราก็ต้องอัปเดตหรือการปรับปรุงข้อมูลบัญชีบี
จาก 1,000 ก็จะเพิ่มเป็น 6,000 บาท
อันนี้คือรายการเปลี่ยนแปลงของการโอนบัญชี
แต่ทุกลำดับขั้นตอนจะต้องมีวันที่เวลากำหนด
ไว้ทุกการเปลี่ยนแปลงเป็นวินาทีเลยด้วยซ้ำ
นะคะ พอมันมี
การเปลี่ยนแปลงแล้วนี่
เราใช้งานไปเรื่อย ๆ
ระบบมันอาจจะมีปัญหา
มันจะต้องมีการสำรองข้อมูลนะคะ
พอเราสำรองข้อมูลไว้ ทำไมเราต้องสำรองข้อมูล
ถ้ามีข้อมูลสำรองไว้ ถ้าระบบมีปัญหาเราสามารถกู้ข้อมูลกลับคืนมาได้
ทำไมเราถึงจำเป็นต้องกู้คืนข้อมูล เกิดเมื่อกี้นี้
เป็นคุณกำลังโอนเงิน
แล้วไฟดับ
คุณโอนไปแล้ว 5,000 บาท
ไฟดับพอดี
เงินคุณออกไปแล้ว
แต่บัญชีที่คุณจะโอนให้เงินยังไม่ได้ เพราะไฟดับพอดีทำอย่างไร
เพราะฉะนั้น ถือว่าระบบล่ม
มันจะต้องมีการแก้ปัญหา
ซึ่งเป็นหน้าที่ของระบบจัดการฐานข้อมูล
ระบบจัดการฐานข้อมูลจะต้องรับผิดชอบว่าทุก ๆ การทำงานที่เกิดขึ้นในรายการเปลี่ยนแปลง
จะต้องทำเสร็จเรียบร้อย
มีการเปลี่ยนแปลงดังกล่าว จะถือว่าเป็นการเปลี่ยนแปลง
บันทึกข้อมูลถาวร
ถ้าโอนไปเงินออกจากบัญชีคุณ แต่ปลายทางยังไม่ได้รับ ถือว่าการทำรายการเปลี่ยนแปลงนั้นยังไม่สมบูรณ์นะคะ
โดยที่ระบบจัดการฐานข้อมูลจะไม่อนุญาตให้บางกระบวนการทำงานของรายการเปลี่ยนแปลงนะคะ
จะถูกส่งเข้าไปฐานข้อมูล
เหมือน
จะเป็นไปได้ไหม ว่า
กำลังจะโอนเงิน 5,000 แล้วก็คงจะถอนอีก
3,000 ในเวลาเดียวกัน
มันเป็นไปไม่ได้
เพราะฉะนั้น กระบวนการทำงานจะต้อง
เป็นตาม
รายการที่จะทำอยู่รายการเดียวเท่านั้น
จะทั้งถอนทั้งโอนไม่ได้ ต้องเลือกก่อน ว่าสรุปคุณจะโอนก่อน
หรือคุณจะถอน
เพราะว่าถ้าบังเอิญว่าคุณปล่อยให้มีการกระทำมากกว่า
1 การกระทำขึ้นมาพร้อมกัน
มันจะเอาไปมันจะสามารถไปเกิดปัญหา
ความไม่ถูกต้องแน่นอนของข้อมูล เช่น
เรามีเงิน 5,000
เราจะโอน 5,000 แล้วเราก็จะถอน 3,0
00 มันเป็นไปไม่ได้
บางคนมีแอปโทรศัพท์
แต่บัตร ATM อยู่กับแม่
โอนเงินให้เพื่อน 5,000 บาท
มั่นใจว่าจะมี 5,000
แม่กดไปแล้ว 300 แล้ว ก็ยังโอนมันโอนไม่ได้ค่ะ เพราะว่ายอดเงินไม่พอ
เพราะฉะนั้น ใครผิด
อันนี้ก็เป็นสิ่งที่ยอมไม่ได้ของระบบจัดการฐานข้อมูลนะคะ
ซึ่งปัญหานะคะ
การที่ระบบล่มนะคะ
มันจะมีอยู่ 3 ประเภท
แบบแรก ก็คือรายการเปลี่ยนแปลง
ผิดพลาด กับข้อ 2 เป็นปัญหาที่ระบบ
ข้อ 3 จะเป็นปัญหาที่
สิ่งวัตถุที่ไว้ใช้เก็บข้อมูล
นะคะ
โดยที่ปัญหาที่เกิดระหว่างการประมวลผล บางครั้งอาจจะเกิดก
ับคอมพิวเตอร์พัง
นะคะ หรืออาจจะเป็นปัญหาของรายการเปลี่ยนแปลงมัน Error
ว่าจะเป็น
โค้ดโปรแกรมอาจจะมีปัญหา
นะคะ
การเรียกดูข้อมูลอาจจะถูกดัก
เจอรายการเปลี่ยนแปลงที่มีความผิดปกติ เช่น
บอกว่ามีคนโอนเงินมา แต่จริง ๆ แล้วไม่พบรายการข้อมูลที่มีการเปลี่ยนแปลง
ทั้ง ๆ ที่โอนไปแล้ว
แต่ยอดเงินไม่ขึ้น
นะคะ รวมถึงกระบวนการควบคุมการประมวลผลพร้อมกันจะทำ
อย่างไรนะคะ
อาจจะมีเกี่ยวกับอุปกรณ์พัง Harddisk พัง
บางคนใช้งานนาน ๆ อากาศร้อน
คอมพิวเตอร์ก็พังได้เหมือนกันนะคะ เหมือนบางคน
เปิดคอมพิวเตอร์ไว้ไม่เคยปิดเลย พอช่วงฤดูร้อนมันร้อนมาก
ไอ้ตัว
Mainboard งอ เพราะความร้อนก็มี รวมถึงอาจจะเกี่ยวกับ
ไฟดับ
ไฟไหม้
อุทกภัยหรือภัยธรรมชาติต่าง ๆ
อาจเกิดขึ้นได้ถือว่าเป็นสาเหตุที่ทำให้การประมวลผลมีปัญหาเช่นเดียวกันนะคะ
หรือในการทำงานบางอย่าง
อาจทำไปสู่นำไปสู่การล่มของระบบเช่น
คุณใส่ข้อมูลเยอะเกินไป
เหมือนเวลาเราเขียนโปรแกรมแล้วมันไม่รู้จบ
หรือการที่
เอา 0 มาหาร ซึ่งเวลาเราเอา0นี่มันจะหาค่าไม่ได้ตอนที่เราเขียนโปรแกรม
ระบบมันอาจจะล่ม
รวมถึงตรรกะของการเขียนโปรแกรมอาจจะผิด
เช่น อย่างไรดี
ถ
้าคน
ผมสั้น
สมมุติจะกลับโปรแกรม
คนผมสั้นจะต้องเป็นผู้ชายเท่านั้น ถามว่าจริงไหม ไม่จริง
ผู้ชายผมยาวก็มี ผู้หญิงผมสั้นก็มี อันนี้คือตรรกะผิดพลาด
เราจะมากำหนดอย่างนี้เลยไม่ได้
นะคะ เหมือนเวลาสแกนใบหน้าอย่างนี้ แล้วบอกว่า ผมสั้นมาต้องเป็น
ผู้ชายแน่นอน ซึ่งมันไม่จริง
หรือ User หรือผู้ใช้งาน อาจเป็นการหยุดที่ไม่ถูกต้อง
ระหว่างประมวลผล
เช่น
กำลังดาวน์โหลดเอกสาร
หรือกำลังทำธุรกรรม
บางคนกำลังโอนเงินอยู่
เราไม่ได้ใช้เน็ตในโทรศัพท์ ใช้เน็ต Wi-Fi
มีคนถอดปลั๊กออก
การโอนเงินของตอนนั้นของคุณอาจจะมีปัญหาก็ได้
นะคะ อันนี้คือ
การทำงานอาจจะมีการผิดพลาด หรือปัญหาเกิดขึ้น
อันนี้ก็อธิบายไปแล้วนะ
อันนี้เปลี่ยนแปลง
ซึ่งสาเหตุเหล่านี้นี่ เราเลยจำเป็นจะต้องมีทั้งการกู้คืนแล้วก็การสำรองข้อมูลนะคะ
โดยการกู้คืนฐานข้อมูลนี่ ก็คือกระบวนการที่
ทำให้ฐานข้อมูลของเรานี่
กลับสู่สภาวะเดิม
ที่สามารถใช้งานได้
นะคะ ข
้อมูลนั้นถ้าไม่มีความขัดข้องหรือข้อผิดพลาดระหว่างการประมวลผล
นะคะ ซึ่ง
การฟื้นสภาพหรือการกู้คืนนี่
มันเป็นงานที่ระบบจัดการฐานข้อมูลนี่
ย้อนกลับไป
ยังข้อมูล
ก่อนที่จะเกิดความเสียหาย
นะคะ
โดยที่ฐายข้อมูลจะเกิดความขัดข้อง และความเสียหายของระบบไม่ว่ากรณีใด ๆ
มันจะทำให้ข้อมูลนะนี่ไม่ถูกต้อง แล้วก็เชื่อถือไม่ได้
เราจะต้องย้อนกลับไป
นะคะ เพราะฉะนั้น
การกู้คืนฐานข้อมูลมันจะเป็นมีวิธีการในการเอาข้อมูลที่ถูกทำลาย
หรืออาจจะถูกเปลี่ยนแปลงให้กับคืนมา
อยู่ในสภาพที่ถูกต้อง น่าเชื่อถือเหมือนเดิม
นะคะ ซึ่งอันนี้ก็คือเป็นหน้าที่ของระบบจัดการฐานข้อมูลเช่นเดียวกัน
นะคะ โดยการกู้คืนข้อมูลการฟื้นสภาพเหมือนจะเป็นการทำให้เรามั่นใจว่ารายการที่ทำของเรานี่ที่ถูกยกเลิกไป
ถูกยกเลิกไป หรืออาจจะมีความผิดพลาดต่าง ๆ เช่น
อาจจะเกิดจากโปรแกรม
ระบบมันเสีย
Harddisk เสีย
ไฟดับ
ไฟตก
นะคะ สิ่งเหล่านี้จะไม่ก่อให้เกิดความเสียหายของฐานข้อมูล
หรือการทำงานอื่นที่ทำงานร่วมกันของข้อมูลนั้น ๆ
นะคะ
โดย
รูปแบบของ
ลักษณะของความ
ผิดพลาดนะคะ อันแรกระบบล่ม ซึ่งอันนี้เราก็น่าจะคุ้นเคยกันอยู่
ความขัดข้องจาก
อุปกรณ์บันทึกข้อมูล
นะคะ Harddisk เสีย
ssd เสีย
ความผิดพลาดของโปรแกรม
ภัยธรรมชาติ
อย่างเราเป็นเรียนทางคอมพิวเตอร์ เราจะต้องไปดูแลคอมพิวเตอร์
แต่ถ้าคุณไม่ดูแลเอาใจใส่
ไม่ทำความสะอาด ไม่เช็กความพร้อมอุปกรณ์
ไม่เป็นไรหรอก
เปิดฝาหลังคอมพิวเตอร์มามีแต่ฝุ่น
ถามว่าฝุ่นมันสะสมมาก ๆ
สักวันมันจะช็อต แล้วคอมก็จะพัง
อันนี้คือความไม่ดูแลเอาใจใส่ หรือเอาของเข้ามากินในห้อง น้ำหกแต่คอมพิวเตอร์
คอมคุณก็
พัง เพราะฉะนั้น เดี๋ยวถ้า
มีโอกาสที่คุณจะไปดูงานห้องคอมพิวเตอร์
ที่เป็นคอมพิวเตอร์ที่สมบูรณ์แบบ
เขาจะห้าม
ของกินทุกชนิด
รองเท้าต้องสะอาด ถุงเท้าต้องสะอาด
ห้องคอมพิวเตอร์บางห้องต้องใส่หมวกคลุมผม
ไม่ให้ผมร่วงลงไป
เพราะบางทีถ้าพัดลมมันพัด
แล้วมันไปเกิด
ช็อตที่ใบพัดของ
ระบบทำความเย็น
คอมพิวเตอร์จะเสียหายได้ หรือรวมถึงการก่อวินาศกรรม
ถ้าเราดูหนังแต่เรื่อง
นะคะ
จะมีการวางระเบิดห้องคอมพิวเตอร์อะไรแบบนี้ อันนี้ก็เป็นสาเหตุเช่นเดียวกัน
นะคะ
ประเภทของเ
หตุขัดข้องก็มีอยู่ 3 ลักษณะหลัก ๆ นะคะ
อันแรกจะเป็นความขัดข้องของ
ระบบ
เช่น ความขัดข้องของระบบปฏิบัติการ
นะคะ
ทำให้ระบบไม่สามารถทำงานไปได้
อาจจะต้องมีการปิด-เปิดเครื่องใหม่ Restart นะคะ
ซึ่ง
จะมีผลกับทุกรายการเปลี่ยนแปลงที่กำลังทำงานอยู่
อาจจะไม่ถึงขั้นทำลายข้อมูลในฐานข้อมูล
นะคะ เราจะเรียก
การขัดข้อง แบบนี้ว่าเป็นการขัดข้องแบบ
อย่างเบาแล้วกัน
ข้อมูลไม่หาย
แต่ข้อมูลที่อยู่ใน Harddisk นี่
บางครั้งอาจจะ
... ต่อไปครั้งหน้าที่มีการเล่นการทำงานมันอาจจะช้า
นะคะ
เพราะว่าส่วนมากข้อมูลแล้วจะเก็บไว้ใน Harddisk ซึ่ง Harddisk ไม่มีไฟฟ้าก็สามารถเก็บข้อมูลได้
นะคะ
อันนี้คือความขัดข้องแบบที่ยังพอรับได้ ปิด-เปิดเครื่องใหม่
ก็หาย
แต่ถ้าเป็นความขัดข้องของรายการเปลี่ยนแปลง
นะคะ
ก็
จะมีอยู่ 2 ลักษณะ
บางครั้งมันจะเป็นความขัดข้องที่
อาจจะป้องกันได้จากโปรแกรม ที่เรา
เขียนไว้
หรือโปรแกรมที่เราใช้งาน
โดย
มีทั้งภายในภายนอกที่ไม่สามารถแก้ไขได้ อย่างสมมติว่า
เป็น
ความขัดข้องที่สามารถป้องกันได้จากภายในโปรแกรม
เช่น
ถ้าเราจะโอนเงิน
สมมติว่าเราอยากโอน
500,000
นะคะ
แต่เราจริง ๆ แล้วมีอยู่ 500
โปรแกรมก็จะเริ่มตรวจสอบความผิดพลาดแล้ว ว่าแล้วก็แสดงผลว่ายอดเงินของคุณไม่เพียงพอ
ต้องยกเลิกรายการนี้
หรือ
กลับไปแก้ไขจำนวนเงินใหม่
อันนี้คือเราสามารถป้องกันความเสียหายได้
นะคะ
อันนี้ก็คือ
มันจะเป็นเกี่ยวกับตรรกะแนวคิด
อยู่แล้ว
เงินไม่พอจะโอนได้อย่างไร อันนี้เป็น
พื้นฐานง่าย ๆ เป็นต้น
หรือถ้าไม่สามารถป้องกันได้ เช่น
ข้อมูลมันเยอะเกิน อย่างเช่นอยากจะเคยได้ยินข่าวว่า
มี Hacker พยายาม
เอาข้อมูลเหมือนพยายามโจมตี server server
หนึ่งนะคะ
อาจจะเป็นมหาวิทยาลัยเราก็ได้
สามารถทำงานได้พร้อมกันเต็มที่ 500 คน
Hacker ใช้ User เป็น 1 ล้าน
คนมาโจมตี
มันจะทำให้ระบบเรานี่ไม่สามารถรับได้
ระบบก็จะล่ม
เพราะเรารับได้เต็มที่ 500 แต่คนล้านคนพยายามเข้ามาหรือพยายามกรอกข้อมูลนี่
เป็นไปไม่ได้เลย
ระบบก็จะพัง
นะคะ อย่างนี้เป็นต้น อันนี้คือไม่สามารถ
ป้องกันในจากโปรแกรมเราได้เลย
กับอย่างหนึ่ง
กล้องของอุปกรณ์
อาจจะพัง หัวอ่านสะเทือนกระทบกัน นักศึกษาบางคนชอบ
ใช้โน้ตบุ๊กแล้วปิดพั
บลง ปิดเครื่อง
เครื่องก็ยังทำงานอยู่
เวลาคุณขี่มอเตอร์ไซค์
ตกหลุม
มันสะเทือน
อุปกรณ์ที่อยู่ในกระเป๋าเป้เรามันยังทำงาน
มันก็จะสะเทือนไปด้วย
มันก็อาจจะพัง
คอมคุณก็จะพัง เพราะบางทีหัวอ่าน Harddisk คุณมันทำงานอยู่
พอมันโดนกระแทก
หัวอ่านมันจะเป็นเข็มเล็ก ๆ
มันก็พัง
นะคะ อันนี้ก็ระวังด้วย อันนี้คือความ
เสียหายของอุปกรณ์ ที่ถือว่าเป็นลักษณะที่ค่อนข้างรุนแรง เพราะถ้ามันพังเรา
แก้ไขไม่ได้
เพราะเหมือนมันหักไปแล้ว มันเสียไปแล้ว
นะคะ ข้อมูลแล้วก็ไม่ได้สำรอง
อันนี้ก็คือ
ข้อผิดพลาดจากอุปกรณ์เก็บข้อมูล
ความจำเป็นของการกู้คืนข้อมูลก็แน่นอนค่ะ อยู่ที่ว่าเราจะสำรองข้อมูลกับอะไรใส่ Harddisk ไว้ไหม หรือใส่ USB ไว้
หรืออัปโหลดขึ้นบน
Google Drive หรือบน Cloud ก็ว่าไป
นะคะ ซึ่งประเภทของ
เก็บข้อมูลสำรองจะมีอยู่ 3 แบบ
นะคะ 3 แบบนี้ถ้านับเป็นอุปกรณ์นะที่จับต้องได้
อันแรกเป็นอุปกรณ์ที่
เก็บข้อมูลได้ ต่อเมื่อมีไฟฟ้า
ในกรณีที่ไม่มีไฟฟ้าข้อมูลพวกนี้จะหายไป
สิ่งเหล่านี้ก็คือ
Ram
เราเรียนประกอบคอมฯ มาแล้ว RAM จะเป็นการ์ดแผ่นเล็ก ๆ
นะคะ
จะเป็นพื้นที่สำหรับสำรองข้อมูลตอนที่คอมพิวเตอร์ทำงานอยู่
ถ้าเราปิด ปุ๊บ ข้อมูลในนั้นจะหายไป
นะคะ
กับอุปกรณ์ที่ไม่จำเป็นต้องใช้ไฟฟ้า ก็คือ Harddisk
ซึ่งอุปกรณ์ประเภทนี้นี่ มักจะเกิดปัญหาก็คือ
หัวอ่าน
Harddisk หรือตัวดิสเป็นรอย
นะคะ เพราะฉะนั้น ก็ต้องระวังด้วย
ก
ับอันต่อมาเป็น Stable ก็คืออันนี้จะเป็นค่อนข้างโบราณ
ไม่ต้องอาศัยกระแสไฟฟ้า
ส่วนมากจะมาใช้ในการสำรองข้อมูลมากกว่าลักษณะเป็นเทปแม่เหล็ก
เพราะราคา
ค่อนข้างถูก
แต่การเรียกดูข้อมูลมันจะช้า
นะคะ
แต่ว่า
ส่วนมากเขาเลยใช้เป็นที่เก็บข้อมูล
ไม่ได้เอามาประมวลผลทุกวันนะคะ
ถามว่านิยมใช้ไหม ก็ไม่ค่ะ เพราะว่าตอนนี้เขาก็ใช้ Harddisk เป็นหมด
อย่างน้อยนะคะ
ต่อมาก็เป็นความผิดพลาดมีอยู่ 4 ประเภทนะคะ
อันแรกก็คือความผิดพลาด
ทางตรรกะนะคะ
ก็บางทีก็เกิดความผิดพลาดตั้งแต่ตอนเราที่เขียนโปรแกรม
เช่น
ไม่ยอมทำงานเพราะว่า
บัตรประชาชนคุณกำหนดไว้เป็น 15 หลัก
ความจริงมีแค่ 13
พอกรอกไม่ครบระบบทำงานไม่ได้
ผู้ใช้งานกรอกถูกแล้ว 13 ตัว แต่ระบบบอกว่ามันต้องมันหายไป 2 ตัว
อันนี้คือ
ตรรกะมันผิด
โปรแกรม
เราเขียนผิด
เองนะคะ ก็ไปถือว่าเป็นความผิดพลาดอย่างหนึ่ง หรือว่า
นามสกุล
กรอกเป็นตัวเลขไม่ได้
แต่บังเอิญคุณไม่ได้ปิดความผิดพลาดตรงนี้
มีคนมาปั่น
มาป่วนระบบค
ุณ เขาใช้นามสกุลเป็นตัวเลข
ระบบยอมให้ save หรือยอมให้บันทึกข้อมูล
สรุปคุณก็ได้ข้อมูลขยะเข้ามาทำให้เปลือง
การประมวลผลข้อมูลอีก
นะคะ
กับความผิดพลาดของระบบ
นะคะ เช่น ปัญหาการจัดลำดับงานผิดพลาด
แล้วมันเลยเกิดปัญหา
ระบบหยุดการทำงาน
ของมันเอง
ล็อกไม่ให้คุณทำงาน
นะคะ แบบนี้ รวมถึงความผิดพลาดของอุปกรณ์จัดเก็บข้อมูล เช่น
เหมือนตึก
นี้ไฟไม่สม่ำเสมอ
ไฟตกบ่อย
ข้อมูลหาย
อันนี้ก็เป็นปัญหา เพราะฉะนั้น ในห้องนี้
เมื่อก่อนเราเลยมีอุปกรณ์สำรองไฟ
แต่พออุปกรณ์สำรองไฟใช้ไปนาน ๆ ไฟตกบ่อยก็พัง
เหมือนกันนะคะ อันนี้ก็เป็นความผิดพลาดของระบบ
รวมถึงความผิดพลาดของระบบ
อุปกรณ์ที่เก็บข้อมูลนะคะ
เช่น ปัญหาบางที Harddisk ของเรานี่ พอเราอย่างที่บอก
ปิดเครื่อง
นี่มันทำงานตลอด
แล้วหัวเข็มที่มันสะเทือน
ไอ้ตัวหน้า
หน้าจานแม่เหล็กที่เก็บข้อมูลของเรานี่ มันเลยเป็นรอยขูดขีด
เป็นรอย เหมือนสมัยเด็ก ๆ ทุกคนดูแผ่น CD น่ะค่ะ
แผ่น CD เป็นรอย
หนังในแผ่นซีดีเรานี่ ก็จะดูแล้วมันก็จะกระตุก
อาจจะดูไม่ได้เลย
เพราะว่าเราเก็บรักษาไม่ดี
นี่ก็เหมือนกัน
นะคะ เพราะฉะนั้น การใช้อุปกรณ์ใด ๆ ที่เป็นอุปกรณ์คอมพิวเตอร์นี่
มันค่อนข้างมีราคา แล้วก็มีความสำคัญ อาจจะมีข้อมูลสำคัญอ
ยู่ในนั้น เราก็ต้องช่วยกันรักษาด้วย
นะคะ
การกู้ข้อมูลจากอุปกรณ์ที่ใช้ไฟฟ้า
นะคะ มีอยู่ 3 แบบ
แบบแรกก็เป็นการกู้ข้อมูลที่อาศัยข้อมูลที่เก็บจาก
... เขาจะเรียกว่า
รายการเปลี่ยนแปลงนี้
สมมติว่า เหมือนกับเวลาเรา
ไปเซ็นชื่อ
หรือ
การเก็บข้อมูลว่าวันนี้คุณมาเรียนกี่โมง กลับบ้านกี่โมงนะคะ
มันก็มีการเก็บไว้
ลำดับรายการ เป็นหมายเลขการเปลี่ยนแปลง มีการกระทำอะไรบ้าง
ชื่อตารางมาจากไหน เปลี่ยนแปลงข้อมูลอะไร
ลักษณะของการเก็บข้อมูลเป็นตารางจะเป็นแบบนี้
เช่น
สมมติ
10:12 น
. เริ่มทำงานนะคะ
นาต่อมามีการเปลี่ยนแปลงข้อมูล
ของพนักงาน
ลำดับที่เท่าไ
รนะคะ
ข้อมูลเดิม
ลำดับที่ 1 เปลี่ยนเป็นลำดับที่ 8
แบบนี้เป็นต้น
นะคะ อันนี้คือเขาจะรู้เลยว่า
ทุก ๆ กี่นาทีมีข้อมูลอะไรเกิดขึ้นบ้าง
มีรายการเปลี่ยนแปลงใดบ้าง อย่างเช่น รายการไปที่ 1
เปลี่ยนแปลงที่ 2 เปลี่ยนแปลงที่ 3
เขียนว่า
ทุกการเปลี่ยนแปลงจะเริ่มต้นที่จุด
Start มีการเริ่มทำงาน
อย่างเหมือน
รายการเปลี่ยนแปลง
ที่ 1
เห็นไหมคะ
เริ่มต้นเมื่อ 10:12 น.
สถานะ
COMMIT ก็คือยอมรับการเปลี่ยนแปลง
ตอน 10:18 น. ก็คือ
เราทำงานในการแก้ไขข้อมูลนี่ ใช้เวลา
6 นาที
มันจะเก็บทุกอย่างที่เกิดขึ้นใน 6 นาทีนั้น
อย่างเช่น START นะคะ เช็กสถานะก็คือ START ก็คือรายการจะเริ่มต้นทำงาน
นะคะ
COMMIT ก็คือทำงานเสร็จ
อัปเดต ก็คือ
รายการถูกบันทึกแล้ว แล้วก็ให้เกิดการเปลี่ยนแปลงค่าสถานะหลัก ๆ จะมีอยู่ 3 สถานะ
นะคะ
การเก็บข้อมูลเป็นประเภท
Log File ก็คือเป็นการเก็บ
การเปลี่ยนแปลงทั้งหมดที่เกิดขึ้นนั่นเอง
การกู้คืนในเกิดจากเหตุขัดข้องแบบ
ความผิดพลาดของระบบ เราจะมีจุดที่เป็นเหมือนจุดตรวจสอบ
นะคะ
ถ้าสมมติว่าทำงานแล้วยังไม่ถึงจุดตรวจสอบ แล้วถ้าระบบล่ม
เราจะเริ่มต้นใหม่ทั้งหมด
แต่ถ้าการทำงานของเราเลยจุดตรวจสอบแล้ว
แล้วระบบจึงล่ม เราจะเริ่มการทำงานใหม่ที่จุดตรวจสอบนั้นนะคะ
ก็คือไม่ต้องเริ่มใหม่ทั้งหมด จะเริ่มตรงจุดที่เรา
Mark ไว้ หรือจุดที่เราตั้งธง
ปักธงไว้นั่นเองนะคะ
เดี๋ยวอันนี้ค่อยอธิบาย เพราะว่าเป็นตัวเลขเยอะนะ
แบบนี้นะคะ
อย่างเช่น
อันนี้ค่ะ จุดCheck Point
ถามว่าตัวกระบวนการทำงานที่ 1 ที่ 1
เริ่มต้นตรงนี้
ถึงตรงนี้
ถามว่ามันทำงานเสร็จไหม ทำงานเสร็จเรียบร้อยนะคะ
T1 ไม่มีปัญหาอะไร
T2 ล่ะ
T2 ทำงานผ่านจุด
ตรวจสอบ T1 เสร็จเรียบร้อยก่อนถึงจุด
ที่ระบบจะล่ม
ถามว่า T2 ทำงานเสร็จไหม 0ทำงานเสร็จนะคะ
T
3 เริ่มทำงานตรงนี้ ผ่านจุดตรวจสอบ
ทำงานจนถึง
ผิดพลาด ถามว่า T3 จะเริ่มทำงานที่ไหน
เริ่มตรงนี้นะคะ จะเริ่มตรงที่จุดตรวจสอบตรงนี้
T
4 เริ่มทำงานตรงนี้เสร็จตรงนี้ ไม่อยู่ในจุดตรวจสอบก็จริงแต่เราก็นับว่าเขาทำงานเสร็จเรียบร้อย
นะคะ
ส่วน T5
ทำงานหลังจากตรวจสอบ
แล้วทำไม่เสร็จ T5 จะทำอย่างไร T5 ต้องเริ่มใหม่ทั้งหมด
อันนี้คือการ
ทำงานของจุดตรวจสอบ
จะเห็นได้ว่าถ้าคุณทำงานผ่านจุดตรวจสอบก็จริง แต่ถ้าระบบมันทำงานเสร็จ
ก็ไม่มีปัญหาอะไร
แต่ถ้าการทำงานมีปัญหา
แล้วผ่านจุดตรวจสอบแล้ว
เราจะไม่เริ่มใหม่ทั้งหมด เราจะเริ่มต้นแค่ตรงที่จุดตรวจสอบ
นะคะ อันนี้เป็นแบบการกู้คืนข้อมูลแบบใช้จุดตรวจสอบ
กับการกู้คืนแบบ
ทำคล้าย ๆ กับว่าเป็นสำเนาข้อมูล
นะคะ ก็ส่วนมากตัวนี้การกู้คืนตัวนี้จะใช้
พื้นที่ในการเก็บข้อมูลเยอะพอสมควร
เพราะไม่ว่าจะมีการกระทำใด ๆ เกิดขึ้นในระบบของเรา
มันจะทำสำเนาซ้ำไว้ด้วยเสมอ
เหมือนกับเงา
นะคะ เขาเรียกว่าเหมือนเราเดินไปก็จะมีเงาติดตัวเราไปด้วย เราเดินซ้าย เงาเอาไปทางซ้าย
เราเดินขวาก็เป็นเงาทางขวา
เพราะฉะนั้น
ไม่ว่าจะเกิดการกระทำใด ๆ ขึ้น จะมีสำเนา
ไว้ด้วยเสมอ
นะคะ
อันนี้เป็นการ
ทำแบบ
Shadow Paging นะคะ
ต่อมา เป็นการกู้ข้อมูลจาก
การสำรองข้อมูลที่ไม่ใช้ไฟฟ้านะค
ะ ส่วนมากก็จะเป็นอุปกรณ์ที่เป็น
Harddisk หรือเทปแม่เหล็ก
นะคะ
แต่แบบนี้นี่ เราจะไม่ทำสำเนาตลอดเวลา
เราจะมีการกำหนดช่วงเวลาในการสำรองข้อมูล
เช่นทุก ๆ 1 เดือน
2 เดือน 3 เดือนก็ว่าไป
แต่ถ้าเป็นข้อมูลปริมาณมาก
นะคะ อย่างในธนาคารเนี่ยเขาจำเป็นต้องสำรองข้อมูล
แทบจะตลอดเวลาเลย
พอเขา
มันเป็นเรื่องเกี่ยวกับเงิน ๆ ทอง ๆ มันจะพลาดไม่ได้
วันนี้จะทำงานได้ พรุ่งนี้อาจจะไปไม่ห้องเก็บข้อมูล หรือเปล่าก็ไม่รู้
โดยการกู้คืนข้อมูลแบบนี้นี่ ถ้าเป็นองค์กรขนาดใหญ่
เขาจะต้องมีการซ้อมด้วย
ว่าถ้าเกิดวันนี้นี่
ระบบล่ม
2ทุ่ม พรุ่งนี้ต้องทำงาน
จะทำอ
ย่างไร ถ้าใครที่ทำงานเกี่ยวข้องกับคอมพิวเตอร์ทั้งหมดจะต้องมาซ้อม
อาจจะเป็นธนาคารขนาดใหญ่
แห่งหนึ่ง
พรุ่งนี้ต้องทำงานเหมือนเดิม เงินต้องอยู่เหมือนเดิม
ต้องกู้คืนระบบให้ได้ภายใน 6 ชั่วโมง
จากข้อมูลทั้งหมด
นะคะ ต้องมีการซ้อมด้วย เช่น สมมุติว่าคุณมีข้อมูลที่เก็บไว้มันจะเป็น Harddisk ประมาณ
เป็นพัน ๆ
Harddisk คุณจะเรียกข้อมูลกลับคืนมาอย่างไร ให้เสร็จภายในพรุ่งนี้เช้า
เขาต้องสอนนะคะ
บางทีถ้าเป็นคนที่ทำงานหน้าคอมพิวเตอร์และเฝ้า Server เดี๋ยวบางทีต้องมานอนเฝ้าห้องด้วยซ้ำ
เขาก็จะห้ามของกิน ห้ามสูบบุหรี่
ห้อง Server ก็จะหนาวมาก อาจจะต้องนอนในนั้น บางคนมีถุงนอนด้วยซ้ำ
เพื่อ
เฝ้า
อุปกรณ์เก็บข้อมูลนะค
ะ การกู้ข้อมูลจะเป็นการโอนข้อมูลจาก
อุปกรณ์เก็บข้อมูลทั้งหมดกลับมา
แล้วก็จะเอา
รายการเปลี่ยนแปลงที่มีการเก็บ
ก็คือการเก็บเวลาการเปลี่ยนแปลงทุกอย่าง
ที่ทำงานสมบูรณ์
นะคะ
ก็จะมาบันทึกไว้ใน
ระบบที่เรากู้คืนมาใหม่ทั้งหมด
ก็คือเหมือนกับว่าถ้ามันมีการเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้น เราก็จะก๊อบฯ มันมาทั้งหมด
นะคะ
วันนี้ก็จะประมาณนี้ เพราะว่า
เราจะไม่เน้นว่าทุกคนจะต้อง
สำรองข้อมูลเองทั้งหมดนะ อันนี้ให้รู้ไว้
มันจะเป็นฐานข้อมูลขั้นสูง
ซึ่งจะเรียนในปี
ที่สูงกว่านี้นะคะ เป็นวิชาเฉพาะทาง
แต่ว่าภาษา SQL นี่
ทุกคนต้องได้เรียน
นะคะ อาทิตย์หน้า
จะเป็นตัวอย่าง
คำสั่งภาษา SQL
ที่ทุกคนจะต้อง
จำแล้วก็ทำให้ได้
ว่าแต่ละคำสั่ง
มันมีความสำคัญอย่างไร กระบวนการทำงาน
เราจะเขียน
... เขียนโปรแกรมอย่างไร ในการเรียกดูข้อมูล
ใครยังใช้โปรแกรมไม่เป็น เดี๋ยวอาทิตย์หน้าอาจารย์จะพาดู
ยัง ๆ ก่อน
ว่าแต่ละคำสั่งมันต้องทำงานอย่างไร ถ้าเราจะเรียกดูข้อมูลเราจะต้องใช้คำสั่งอะไร
นะคะ
ถ้าจะเพิ่มข้อมูลใช้คำสั่งอะไร
แก้ไขข้อมูล
ลบข้อมูล
จะต้องทำอ
ย่างไร แต่ก็ต้องเข้าใจด้วยว่าเราจะใช้ภาษาอังกฤษเป็นหลัก
นะคะ
เพราะฉะนั้น จ
ะต้องจำแล้วก็พิมพ์ให้ถูก
หรือแปลความหมายมันได้ยิ่งดี ว่าคำศัพท์คำนี้ถ้าเป็นภาษาไทย
มันคืออะไร ทำไมเราถึงเลือกใช้คำนี้
นะคะ
เหมือนเวลาสมมุติว่าต่อไปปี 3 ไปฝึกงาน
เขาถามว่ารู้จักฐานข้อมูลไหม
รู้จักคำสั่งนี้หรือเปล่า
นะคะ
เราจะได้ตอบเขาได้ว่าอย่างน้อยเรารู้ว่าคำสั่งนี้มันทำงานอย่างไรนะคะ
วันนี้ไม่มีการบ้าน
นะคะ เพราะว่าต้องขออนุญาตไปประชุมตอนบ่าย 2 พอดี
วันนี้ก็ประมาณนี้ค่ะ แต่ว่าอาทิตย์หน้านะคะ เตรียม
ตัวมาดี ๆ ท่องศัพท์ภาษาอังกฤษกัน
นะคะ
วันนี้ก็ขอบคุณล่ามแล้วก็ขอบคุณถอดความด้วยนะคะ ขอบคุณมาก ๆ เลยค่ะ