--- title: Re-voice (สสวท. วิทยาศาสตร์ ม.ปลายพื้นฐาน ) เทคโนโลยีทางดีเอ็นเอ (28.58 นาที) subtitle: date: วันพุธที่ 3 พฤษจิกายน 2564 เวลา 09.00 น. --- (ข้อความสดจากระบบถอดความเสียงพูดทางไกล) เสียงน้ำไหล สวัสดีค่ะคลิปนี้นะคะเป็นการสอนในหัวข้อที่ 4.4 เทคโนโลยีทาง DNA ให้ความรู้โดยครูปิยะพรค่ะ โดยหัวข้อนี้นะคะอยู่ภายใต้หัวข้อ 4 พันธุกรรมและวิวัฒนาการ ซึ่งอยู่ในหนังสือเรียน ระดับประถมศึกษาปีที่ 4 ค่ะ โดยจุดประสงค์ในหัวข้อนี้นะคะก็คือ ให้นักเรียนที่จะ สืบค้นข้อมูลอธิบาย และยกตัวอย่างการประยุกต์ใช้ของเทคโนโลยีทางดีเอ็นเอ ทั้งในด้านการแพทย์และ เภสัชกรรม ด้านการเกษตร ด้านนิติวิทยาศาสตร์ พร้อมทั้งอภิปรายความเห็นต่างเกี่ยวกับ ความปลอดภัยทาง ชีวภาพชีวจริยธรรม และผลกระทบต่อมนุษย์และสิ่งแวดล้อมของ ค่ะ เรามาเริ่มกันด้วยรูปนี้ก่อนนะคะ นักเรียนเห็นด้วยนะคะคือรูปของปลาม้าลายค่ะ ซึ่งความจริงแล้วนะคะปลาม้าลายนี้เขาจะมีลักษณะตามตัวใส่นะคะ ได้จากการใช้เทคโนโลยีทาง DNA นี่นักวิทยาศาสตร์เขาก็ทำให้ปลาม้าลายนี้เรืองแสงขึ้นมาได้นะคะ โดยนักวิทยาศาสตร์นะคะได้นำจีน ที่ควบคุมการสร้างโปรตีนเรืองแสงนะคะ จากแมงกะพรุนหรือดอกไม้ทะเล ใส่ในจีโนมของปลาม้าลายค่ะ การเรืองแสงของปลานะคะเกิดจากการที่ดีๆที่ใส่เข้าไปนี่ สร้างโปรตีนเรืองแสงนะคะ แล้วมะปรางอะไร กระตุ้นด้วยแสง ที่มีความยาวคลื่นที่เหมาะสมนะคะ อะไรนะคะ ก็จะใส่ขึ้นมาได้ ปัจจุบันนะคะก็ได้มีการพัฒนาสายพันธุ์ปลาม้าลายสามารถที่จะเรืองแสงได้ตลอดเวลานะคะ เพื่อที่จะมาเลี้ยงเป็นปลาสวยงามแล้วก็เพิ่มมูลค่าให้กับปลาม้าลายค่ะโดยที่ปลาม้าลายที่ดัดแปลงให้มีลักษณะเรืองแสงนะคะ ได้ ให้เพาะเลี้ยงและจำหน่ายได้ในต่างประเทศค่ะ ค่ะซึ่งความจริงแล้วลักษณะการรวมแสงทั้งหมดที่กล่าวมาเมื่อสักครู่นะคะ ไม่ได้มีในปลาม้าลายในธรรมชาตินะ คำถามก็คือทำไมเราได้สามารถ ทางไปมาหลายที่มีลักษณะแตกต่างไปจากลักษณะดังเดิมของเหล่านี้ได้นะคะ อันนี้นักเรียนสามารถใช้ความรู้เกี่ยวกับพันธุศาสตร์ และเทคโนโลยีทาง DNA มาอธิบายได้ค่ะ อย่างที่นักเรียนได้ ไปศึกษาในหัวข้อที่ผ่านมานะคะ ดินเป็นช่วง 1 ของ DNA นะคะ ควบคุม ถนัดทางพันธุกรรม ผ่านกระบวนการสังเคราะห์ ยังจำกันได้อยู่นะคะ โดยที่สิ่งมีชีวิตต่างชนิดกันนี่ ก็ทำดีๆที่แตกต่างกันออกไปด้วยนะคะ ทำให้สังเคราะห์ได้เป็นโปรตีนที่ต่างกัน และทำให้ ลักษณะทางพันธุกรรมที่แตกต่างกัน ตัวอย่าง เส้นนะคะในมนุษย์ มียีนส์ที่ การสังเคราะห์เมลานินนะคะ แต่ไม่มียีนที่ สังเคราะห์ ฟิวส์ที่พบในพืชนะคะ หรือว่า แมงกะพรุนนะคะที่มียีน สังเคราะห์โปรตีนที่เกี่ยวข้องกับการเรืองแสง ในขณะ ปลาม้าลายที่เรา มัสคูล นะคะ ถ้าหากเรานำยีนของสิ่งมีชีวิตชนิดหนึ่ง มาตัดต่อใส่สิ่งมีชีวิตอีกชนิดหนึ่งนะคะก็จะทำให้ได้สิ่งมีชีวิต ที่มี 3 ตัวคำที่เปลี่ยนแปลงไป ลักษณะทางพันธุกรรมเปลี่ยน แขวงไปด้วยนะคะ ตัวอย่างก็เช่นปลาม้าลายสักครู่นะคะ หรือ ยีนที่สังเคราะห์โปรตีน การรวมแสงของหิ่งห้อยค่ะ วิธีการทำกินของสิ่งมีชีวิตชนิดหนึ่งมาตัดต่อใส่สิ่งมีชีวิตอีกชนิดหนึ่งนะคะ เป็นวิธีหนึ่งในการสร้างสิ่งมีชีวิต แปลงพันธุกรรม หรือ 4 โมงนะคะ อันนี้ขอบอกไว้ก่อนว่าสิ่งมีชีวิตดัดแปรพันธุกรรมนะคะไม่ได้มีแค่การสร้างสิ่งมีชีวิตเรืองแสงที่ครูยกตัวอย่างมาให้เราเมื่อกี้นะคะ เดี๋ยวเราจะได้ เห็นตัวอย่างการต่อไปค่ะ อย่างไรก็ตามนะคะการสร้างสิ่งมีชีวิตดัดแปลงพันธุกรรมนี่ ก็เป็น ตัวอย่างนึงนะคะของการนำเทคโนโลยีทางดีเอ็นเอมาประยุกต์ใช้ ซึ่งในความเป็นจริงแล้วนี่เทคโนโลยีทางดีเอ็นเอไม่ได้จำกัดเฉพาะการเปลี่ยนแปลงสารพันธุกรรมหรือจีนเท่านั้นนะคะ แต่รวมถึงการกระทำอื่นๆที่เกี่ยวข้องกับสารพันธุกรรมด้วย ค่ะ โดยที่ มนุษย์นะคะ มนุษย์ มาประยุกต์ใช้เพื่อตอบสนองความต้องการในหลายด้านด้วยกันนะคะ โดยหัวข้อ แล้วจะพูดถึงในคลิปนี้ก็คือการแพทย์และเภสัชกรรม เสก นิติวิทยาศาสตร์ และอุตสาหกรรมค่ะ สำหรับท่านแรกที่เราจะพูดถึงนะคะ คือการประยุกต์ใช้ในเชิงการแพทย์และเภสัชกรรมค่ะ ตัวอย่างเกี่ยวกับเรื่องของการสร้างผลิตภัณฑ์ พันธุ์ทางเภสัชกรรมนะคะ แรงขั้นต่ำที่ผลิต ดูตัวเลขของมนุษย์ อะไรก็เพื่อให้ประเทศเดียวนะคะสามารถที่จะสร้าง และผลิตอินซูลิน แนะนำไปใช้ในการบำบัดอาการของผู้ป่วยโรคเบาหวานได้นะคะ แบคทีเรีย ไม่สามารถที่จะเพิ่มจำนวนได้มากในระยะเวลาอันสั้นนะคะ ทำให้ผลิตอินซูลินได้เร็วกว่า สกัดอินซูลินจากตับอ่อนของวัวหรือหมู ซึ่งอันนั้นคือวิธีการแบบเดิมที่ใช้กันมานะคะ ตัวอย่างต่อมานะคะ เรามาดูตัวอย่างในเรื่องของการวินิจฉัยโรค และการ ลองมาดูกันนะคะ การตรวจหาแอลลีลที่ทำให้เกิดโรคนะคะ ตัวอย่างก็เช่น โรคไต นะคะ ได้ตัวอย่างที่ เรียนมาก่อนหน้านี้นะ ผมดง ดีนะคะ โดยมี Almond คิวที่ไม่ทำให้เกิดโรคและ QC เล็กนะคะ ทำให้เกิดโรค นะคะ โดยลำดับในสุโขทัยทั้งสองนี่แตกต่างกันนะคะ ดังนั้นในคุก สามีภรรยาที่เขามีโอกาสที่จะให้กำเนิดลูก ธาลัสซีเมียนะพ่อมีการตั้งครรภ์เกิดขึ้นนะคะเราก็สามารถที่จะใช้เทคโนโลยีทาง DNA มาตรวจหาแอนดริวของโรคนะคะ จากเซลล์ของ น้ำคร่ำ หรือจาก DNA ของลูกนะคะที่ปนอยู่ในเลือดของแม่ได้นะคะ การตรวจหาอายุก่อโรคนี้จะช่วยในการวินิจฉัยนะคะ ว่าบุตรในครรภ์ของมารดานี่เป็นโรคหรือ ไม่เป็นโรคนะคะ โดยสามารถที่จะทราบผลได้ตั้งแต่ก่อนที่จะมีการคลอดออกมานะคะ ซึ่งมันจะทำให้ คู่สามีภรรยาหรือครอบครัวนะคะสามารถที่จะวางแนวทางในการรักษา แล้ว ดูแลเด็กที่จะเกิดมาได้ค่ะ การวินิจฉัยโรคแล้วนะคะ พะเยามีการตรวจหาแอลลีล ที่จำเพาะนะคะ ที่บ่งบอกถึงความเสี่ยง ของการเกิดโรคด้วยเช่นกันนะคะ ตัวอย่าง กรณีของ มะเร็ง นม มะเร็ง ขายนะคะ โดย ยาศาสตร์นะคะก็ได้พบว่าแอนเร็วที่ เกิดจากการ ของยีนยีนหนึ่งนะคะ มีความเกี่ยวข้องกับโลกตรงนี้ค่ะ โดยผู้ที่มีแอนดริวดังกล่าว จะมีโอกาสหรือมีความเสี่ยงนะคะในการที่จะเป็นโรคมะเร็ง ดังนั้น แพทย์นะคะ การแนะนำให้ผู้ที่ตรวจพบ เมนูดังกล่าวนะคะ การตรวจหามะเร็งเต้า ในช่วงอายุที่น้อย ดีกว่าผู้ที่มี นะคะ รวมศิลป์การ เข้า การตรวจ ที่มีความละเอียดมากขึ้นด้วยค่ะ นอกจากนี้ล่ะคะ เรายังสามารถใช้เทคโนโลยีทาง DNA นะคะ การวินิจฉัยโรคที่ จากการติด เสือต่างๆ การติดเชื้อ hiv นะคะ หรือ โควิชนายทีน เราได้ยินป่ะเนี่ย เกิดจากการติดเชื้อไวรัส กัน เราสามารถ จะตรวจสอบ สารพันธุกรรม ของไวรัส เชื้อโรค การใช้ วิธีทาง DNA นี้นะคะ จะถามให้ เราสามารถตรวจพบ สารพันธุกรรมได้ แม้เราจะมีปริมาณตัวอย่างที่น้อย นะคะ ก็สามารถตรวจพบได้อย่างรวดเร็ว หลังการติดเชื้อด้วยค่ะ ที่เราตรวจพบได้อย่างรวดเร็วๆนี้นะคะ จะทำให้การรักษานี่เป็นไปได้อย่างรวดเร็วและมีประสิทธิภาพ ดีขึ้นด้วยค่ะ ออกมานะคะ ตัวอย่างเกี่ยวกับ กรรมการหรือ การรักษาโรคนะคะ ซึ่งในปัจจุบันนี้ได้มีการวิจัย พัฒนา การบำบัดโรคนะคะโดยการปรับแต่งจีโนม หรือ นะคะ นำชิ้น ของแอนดริวที่ทำให้ ออกหรือเราอาจทำให้ เกิดมิวเทชัน naiin นะคะ เกาะลงอีกต่อไป ต่อมานะคะ มาดูตัวอย่างของการประยุกต์ใช้ในเชิงการเกษตรค่ะ การเปลี่ยนสารพันธุกรรมที่พืชมีอยู่ โดยการชักนำให้เกิดมิวเทชัน ระดับยีนหรือระดับโครโมโซมนะคะ สามารถนำมาใช้ในการสร้างสิ่งมีชีวิต ขณะเปลี่ยนไปได้ รังสี ภาษา ที่มีดอกสีใหม่หรือการใช้สารเคมีเพื่อ แตงโมไร้เมล็ดนะคะ เรียนได้เรียนมาแล้วในเรื่องของการเปลี่ยนแปลงทางพันธุกรรมในรอบที่แล้วนะคะ นอกจากนี้นะคะเรายังมีกัน สร้างสิ่งมีชีวิตดัดแปลงพันธุกรรม ยีนของสิ่งมีชีวิต ใส่เข้าไปในพืชเพื่อที่จะ ปรับปรุงพันธุ์นะคะ เช่นการสร้างดอกกุหลาบสีใหม่ ราคาอ่าง เอกภพ สีต่างๆได้ ในธรรมชาติ เราจะไม่พบดอกกุหลาบสีเงิน กุหลาบนี้ไม่มียีนที่ควบคุมการสร้างเอนไซม์ บ้านสีน้ำเงินค่ะ ปัจจุบันอาคารนักวิทยาศาสตร์จึงได้ วิธีการตัดต่อยีน ที่มีดอกสีน้ำเงินในธรรมชาติ Iris เท่ากับโครโมโซมของกุหลาบเพื่อ ได้ดอกกุหลาบดัดแปรพันธุกรรม ที่ 3 อัดเสียงสีน้ำเงินได้ ราคาหรือว่าราคาของดอกกุหลาบนั่นเองค่ะ นอกจากนี้นะคะ ยังมีการใช้เทคโนโลยีทาง DNA ในการสร้าง พืช ppt ผลิตจากพิษ อันตรายต่อศัตรูพืชบางชนิด ที่ท่านไวรัสที่ทำให้เกิดโรคใบด่าง สีทอง ให้กับผู้บริโภคเป็นต้นค่ะ พูดถึงเรื่องกันมาเยอะแล้วนะคะเดี๋ยวเรามาลองดูตัวอย่างของสัตว์กันบ้างดีกว่าค่ะ จากรูป เห็นอยู่ตอนนี้นะคะ ชอบไหมว่า รูปของอาหารที่ได้จากสัตว์ชนิดไหน พรุ่งนี้ เป็นรูปของเนื้อปลาแซลมอนนะคะซึ่งในประเทศไทยเรานี่ วิธีการรับประทานทั้งในรูปแบบที่เป็นนะคะ อยากเห็นรูปก็รูปแบบที่ ประสบด้วยนะคะ แล้ว ปลาแซลมอนนี่ เกี่ยวข้องอะไรกับสิ่งมีชีวิตดัดแปรพันธุกรรมของเรา กำลังพูดถึงอยู่นะคะ สร้างสิ่งมีชีวิตดัดแปรพันธุกรรมในเชิงการเกษตรนะคะ อาจทำขึ้นเพื่อที่จะ เพิ่มผลผลิต ตัวอย่าง ม่อนดัดแปรพันธุกรรมซึ่งเป็นสัตว์ชนิดแรกที่ได้รับการรับรองจาก GA เป็นองค์กรในสหรัฐอเมริกานะคะ ทำให้สามารถที่จะวางจำหน่ายเพื่อใช้ประกอบอาหารได้อย่างถูกต้องตามกฎหมายในสหรัฐอเมริกาค่ะ ซึ่งสามารถดัดแปลงพันธุกรรมนี้นะคะ เจริญเติบโต เพิ่มขนาดได้รวดเร็วกว่าแซลมอนในธรรมชาติ ไม่สามารถที่จะ ลดระยะเวลาในการเลี้ยง ก่อนที่จะจับมาขายหรือนำไปบริโภคนั่นเองค่ะ ตะกร้า แสดงการเปรียบ ตกปลาแซลมอนดัดแปลงพันธุกรรม ปลาแซลมอนแอตแลนติกนะคะ ลองดูนะคะ ปวดไหมคะ กรรม จะมีน้ำหนักที่มากกว่า แอตแลนติก ซึ่งพบในธรรมชาติ แม้ว่าจะมีอายุน้อยกว่าก็ตาม ทำให้สามารถที่จะเพิ่มผลผลิต และลดระยะเวลาในการเลี้ยงลงไปได้ค่ะ ตอบมานะคะ ตัวอย่างของ ประยุกต์ใช้ในเชิงนิติวิทยาศาสตร์นะคะ นิติวิทยาศาสตร์ ทางกฎหมายนะ อย่างที่นักเรียนน่าจะเคยได้ยินบ่อยๆนะคะเกี่ยวกับ การตรวจ ลายพิมพ์ DNA หรือ RNA ก็เป็น ว่าบุคคลแต่ละบุคคลที่จะมีลำดับนิวคลีโอไทด์ที่แตกต่างกันนะคะ ไปที่จะไม่มีใครที่มีลำดับนิวคลีโอไทด์เหมือนกันทุกประการ ยกเว้น แฟลตรวมค่ะ ดังนั้นเราจึงสามารถที่จะใช้ความแตกต่างนี้นี่ในการตรวจ ลายพิมพ์ดีเอ็นเอเพื่อที่ บุคคลได้ค่ะ ดังรูป แสดงอยู่ตอนนี้นะคะ ตัวอย่างของลายพิมพ์ DNA ของบุคคล 4 บุคคลค่ะ จะเห็นได้ว่าแต่ละคนนะคะ มีลายพิมพ์ดีเอ็นเอที่แตกต่างกันค่ะ ตัวอย่างของการใช้ประโยชน์จากลายพิมพ์ DNA นะคะ สามารถที่จะปิด เมเนของผู้ต้องสงสัย เย็ดเอเชีย พบในที่เกิดเหตุได้นะคะ มีรูปแบบของลายพิมพ์ดีเอ็นเอที่ตรงกันนะคะ แสดงว่า มาจากบุคคลเดียวกันค่ะ ขอบคุณนะคะ มีลายพิมพ์ DNA ของ ในที่เกิดเหตุของคดีคดีหนึ่งนะคะดังที่ปรากฏอยู่ตรงนี้คะ คนด้านท้ายที่นักเรียนเห็นอยู่ก่อนหน้านี้คือผู้ต้องสงสัยในคดีนั้นค่ะ นักเรียนคิดว่าใคร เจ้าของ เลือดในที่เกิดเหตุคะ ยังดูไม่ชัด เดี๋ยวครูลองขยายให้ดูชัดๆนะคะ อันนี้คือ คน 10 คน เป็นผู้ต้องสงสัยนะคะ นี่คือ ลายพิมพ์ DNA ตรวจที่เกิดเหตุค่ะ ให้เวลานักเรียน ประมาณ 10 วินาทีนะคะ ใครคือเจ้าของคราบเลือดในที่เกิดเหตุค่ะ หมดเวลาแล้วนะคะ ตอบญาติกันหรือเปล่าคะ คำตอบ คนนี้นี่เองนะคะที่เป็นผู้ต้องสงสัย เป็นคราบเลือดในที่เกิดเหตุค่ะ รู้ได้อย่างไรนะคะว่าคนคนนี้คือเจ้า คราบเลือดในที่เกิดเหตุนะคะ มาจาก ผลของลายพิมพ์ DNA ของเขานะคะ กลับ เลือดในที่ เกิดเหตุ ตำแหน่งเลย นะคะ เราอาจจะยังบอกไม่ได้หรอก คนร้าย หรือผู้ที่ กระทำความผิดในคดีนั้นจริงหรือเปล่านะคะ แต่ว่าผลที่ได้นี่ก็สามารถนำมาใช้เป็นหลักฐานแวดล้อมอย่างหนึ่ง พิจารณาคดีเพื่อที่จะหาตัวผู้ร้ายที่แท้จริงได้ค่ะ ที่มีนะคะ หรือว่าเป็นตัวอย่างหนึ่งนะ ในการนำเทคโนโลยีทาง DNA มาใช้ในด้านนิติวิทยาศาสตร์นะคะ อันนี้เราขอแอบจำไว้นิดหนึ่งว่าการที่เราจะสร้างลายพิมพ์ DNA ได้นี่ ก่อนอื่นเลยนะคะเราจะ มี DNA มาทดสอบก่อนนะคะ เราอาจจะได้มาจากเลือด เป็นต้น ถ้าหากว่า ก็ไม่รู้เหมือนกันว่าจะเอาอะไรมาตรวจนะ วันนี้ปัจจุบันนะคะ หน่วยงานต่างๆในหลายประเทศนี่ ในการสร้างฐานข้อมูลลายพิมพ์ DNA นี่สามารถนำมาใช้ในการระบุบุคคลได้นะคะโดยที่ประเทศไทยเราเองนี่ก็เริ่มมีการจัดทำฐานข้อมูลดีเอ็นเอนะคะ คนที่เป็นผู้ต้องหาหรือนักโทษนะคะ จะได้ใช้ในการซื้อ