วันนี้เราจะมาเรียนในตอนปัจจัยบางประการที่มีผลต่อพืช
ซึ่งก็จะเป็นปัจจัยภายในนะคะ ซึ่งก็
ปัจจัยภายในที่เป็นฮอร์โมนพืชนี้นะคะ
คือเอทิลีนและกรดแอบไซซิกค่ะ ซึ่งเป็นฮอร์โมนพืช
อีก 2 ชนิดที่เรายังไม่ได้เรียนกันในคลิปที่แล้วนะคะ
จุดประสงค์การเรียนรู้นะคะ ก็คือ
ข้อมูลเกี่ยวกับ
ขึ้นเพื่อนำมาใช้ในการเกษตรและเพิ่มผลผลิตของพืช
และนำเสนอข้อมูล
นี่คือผลอะโวคาโดค่ะ นี่คือ
ยังไม่สุกนะคะ ที่ขายให้ครูค่ะ แนะนำว่า
ให้นำผลอโวคาโด้ใส่กล่องกระดาษหรือว่าถุงกระดาษ
นะคะ หลังจากนั้นก็ให้ใส่กล้วยที่ใกล้สุกลงไป
หรือว่าใส่แอปเปิลลงไปค่ะ จะทำให
สุกเร็วขึ้น นี่เรียกว่า "การบ่มผลไม้"
นะคะ นักเรียนเคยบ่มผลไม้อะไรบ้างหรือเปล่าคะ
และทำไมการบ่มผลไม้จึงทำให้ผลไม้ของเราสุก
เร็วขึ้นค่ะ เดี๋ยวเราจะมาศึกษาไปพร้อมกันเลยค่ะ
เอทิลีน เอทิลีน
เป็นฮอร์โมนพืช ที่มีสถานะเป็นแก๊ส
มีบทบาทสำคัญในการสุกของผลไม้บางชนิด
นอกจากนี้แล้ว ยังมีผลในด้านอื่น ๆ อีก
เช่น ควบคุมการงอกของเมล็ด กระตุ้นการงอก
ของใบ เอทิลีนกับการสุก
ของผลไม้ ผลไม้บางชนิดเมื่อเจริญเต็มที่
จะมีการสร้างเอทิลีนสูงขึ้น และเกิดอัตราก
ให้เกิดการเพิ่มอัตราการหายใจระดับเซลล์
มีการเปลี่ยนสีของผลจากสีเขียวเป็นสีเหลือง หรืแด
เช่น นักเรียนน่าจะเคยเห็นมะม่วงดิบนะคะ
ก็จะเป็นสีเขียวค่ะ แต่ถ้ามะม่วงสุกจะเป็น
หรือว่ามะเขือเทศนะคะ มะเขือเทศดิบ
จะเป้นสีเขียว ส่วนมะเขือเทศสุกจะเป็นสีแดงค่ะ นอกจากนี้
แล้วนะคะ
เปลี่ยนแป้งให้เป็นน้ำตาลนะคะ
ผลไม้สุกจึงมีรสหวานค่ะ รวมทั้ง
อาจเกิดการสร้างกลิ่นที่เปลี่ยนแปลงไปด้วยนะคะ ยกตัวอย่างเช่น
ทุเรียนค่ะ
ยังไม่สุก ทุเรียนนั้นก็ยังไม่มีกลิ่นค่ะ แต่ถ้า
ทิ้งเอาไว้จนสุกก็จะมีกลิ่นออกมานะคะ ก็ทำ
ให้เรารู้ว่าทุเรียนนั้นสุก พร้อมให้เรารับประทานได้แล้วค่
ให้เรารับประทานได้แล้วค่ะ เอทิลีนกับการนำไปใช้
กล้วยแต่ละผลที่อยู่ในหวีเดียวกัน
อาจจะสุกไม่พร้อมกันนะคะ เช่นเดียวกับมะม่วงแต่ละผล
ในช่อเดียวกัน ก็มักจะสุกไม่พร้อมกันค่ะ
แต่ถ้านักเรียนเคยไปซื้อมะม่วงที่ตลาดนะคะ
จะเห็นว่ามะม่วงที่ขายนั้น เป็นมะม่วงที่ขายพร้อม
นั่นก็เพราะว่าเกษตรกร
สามารถทำให้มะม่วงสุกพร้อมกันเป็นจำนวนมากได้
เพื่อให้จำหน่ายได้เพียงพอต่อความต้องการของผู้บริโภค
จากสมบัติของเอทิลีน ซึ่ง
มีผลต่อการสุกของผลไม้นะคะ จึงมีการใช้
เอทิฟอน ซึ่งให้แก๊สเอทิลีนหรือใช้
ถ่านแก๊ส แคลเซียมคาร์ไบด์ที่ให้แก๊ส
เอทิลีน ซึ่ง
สามารถใช้ควบคุมการสุกของผลไม้ในเชิงพาณิชย์
ได้ จากรูปที่เห็นนี้นะคะ เป็นกล้วยและ
มะม่วงที่ไม่บ่มและบ่มด้วยสารสังเคราะห์ที่มีสมบัติ
คล้ายเอทิลีนค่ะ จะเห็นว่าทั้งกล้วยและ
ที่ไม่มีการบ่มนะคะ จะยังคงเป็นสีเขียวอยู่
แต่ว่ากล้วยและมะม่วงที่มีการบ่มค่ะ จะเปลี่
ช่วงชวนคิด
ครูมีคำถามมาชวนให้นักเรียนคิด
นั่นก็คือผลไม้ทุกชนิดสามารถนำมาบ่มให้สุก
เร็วขึ้นได้หรือไม่ นักเรียนน่าจะเคยทานผลไม้มา
กันมาหลายชนิดนะคะ ลองนึกดูสิคะ ว่ามีผลไม้อะไรบ้างที่
สามารถเก็บมาจากต้นแล้วสามารถทานได้ทันที และอีก
แบบหนึ่ง ก็คือเก็บมาแล้วจะต้องนำมาบ่มให้สุก
ถึงจะรับประทานได้ค่ะ
ผลไม้บางชนิดสามารถบ่มให้สุกได้
ซึ่งเป็นผลไม้ในกลุ่มที่สร้าง
ระดับเซลล์และการสร้างเอทิลีนเพิ่มขึ้นก่อนสุก
จากกราฟนี้นะคะ จะเห็นว่าเมื่อ
มะเขือเทศยังดิบอยู่ค่ะ จะมีอัตราการหายใจระดับเซลล์
และการสร้างเอทิลีนระดับต่ำนะคะ ซึ่งเมื่อ
เริ่มสุกค่ะ ก็จะมีอัตราการหายใจระดับเซลล์
และการสร้างเอทิลีนมากขึ้น ผลไม้บางชนิดสามารถ
บ่มให้สุกได้ค่ะ เช่น มะม่วง ทุเรียน
มะเขือเทศ มะละกอ ขนุน
มังคุด แอปเปิล และฝรั่งค่ะ
แต่ว่าผลไม้บางชนิดนะคะ ไม่มีการสร้างเอทิลีน
และไม่มีการตอบสนองต่อเอทิลีนด้วย จึงไม่สามารถ
ทำให้สุกได้ด้วยการบ่ม ต้องรอให้สุกบนต้น
แล้วเราถึงจะเก็บมารับประทานนะคะ อย่างเช่น
ชมพู่ เงาะ ลิ้นจี่ และลำไยค่ะ
กรดแอบไซซิก กรดแอบไซซิก
เป็นฮอร์โมนพืช ที่มีบทบาทการงอก
ของเมล็ด ทำให้เมล็ดเกิดการพักตัว
นอกจากนี้ยังมีบทบาทอื่น ๆ อีกด้วยค่ะ เช่น
ตอบสนองต่อการขาดน้ำ ส่งผลให้รูปากใบ
ปิด เพื่อลดการสูญเสียน้ำ
นักเรียนเคยเพาะถั่วงอกไหมคะ
จำได้ไหมว่าตอนที่เราเพาะถั่วงอก จะต้องทำอย่างไรบ้าง
ก็จะต้องนำเมล็ดถั่วเขียวนี้นะคะ ไปแช่
น้ำก่อน เมล็ดจึงจะสามรถงอกได้
การเพาะถั่วอื่น ๆ ก็เช่นเดียวกันค่ะ
จะต้องนำไปแช่น้ำก่อนนะคะ แล้วหลังจากนั้น เมล็อด
ก็จะงอกค่ะ นักเรียนคิดว่าเพราะเหตุใด
การแช่เมล็ดเหล่านี้ในน้ำ จึงมีผลต่อ
การงอกของเมล็ด นักเรียนรู้จักถั่วทั้ง 2 เมล็ด
ที่เห็นในรูปนี้ไหมคะ รูปแรกนี้นะคะ
ก็คือถั่วเหลืองค่ะ นี่คือถั่วเขียว
ส่วนรูปที่ขยายใหญ่นี้ คือ
ถั่วแดงค่ะ
ถ้าสังเกตนะคะ จะเห็นว่าถั่วต่าง ๆ นี้ค่ะ
จะมีเปลือกเมล็ดที่แผ่อยู่ และมีสาร
ที่เคลือบอยู่ภายนอก ทำให้น้ำไม่สามารุ
ซึมผ่านไปได้ค่ะ ขณะที่
เกิดการพัฒนาเมล้ดถั่วบนต้นแม่
เมื่อเมล็ดพัฒนาเต็มที่จะเข้าสู่ระยะพักตัว
โดยปริมาณน้ำภายในเซลล์ลดลงมาก
ซึ่งการที่นำในเซลล์ลดลงนั้นทำให้ปฎิกิริยา
ปฏิกิริยาต่าง ๆ ภายในเมล็ดเกิดน้อยมาก
อัตราการหายใจต่ำลง ในภาวะดังกล่าว
พบว่าภายในเมล็ด มีกรดแอบไซซิกเพิ่มขึ้น ซ
กรดแอบไซซิกเพิ่มสูงขึ้น ซึ่งกรดแอบไซซิก
นี้ ทำให้เมล็ดสามารถดำรงชีวิตได้ แม้อยู่
ในภาวะที่มีน้ำภายในเซลล์น้อยมาก
เรียกว่า "การพักตัวของเมล็ด" การแช่
เมล็ด ช่วยให้เปลือกเมล็ดอ่อนนุ่มลง ทำให้น้ำ
เข้าสู่ภายในเมล็ดผ่านรูเล็ก ๆ ก็คือตรงนี้ค่ะ
เป็นรูที่น้ำเข้านะคะ เมื่อเมล็ด
ได้รับน้ำ เมล็ดจะพองขึ้น ทำ
ให้เปลือกเมล็ดแตกออกทำให้ได้รับน้ำมากขึ้น
ค่ะ น้ำจะทำให้เกิดกิจกรรมต่าง ๆ ภายในเมล็ด
ซึ่งในขณะนั้นกรดแอบไซซิกจะลดลง
เมล็ดมีการหายใจสูงขึ้น และ
กระตุ้นให้เกิดการสร้างฮอร์โมนพืชชนิดอื่น
ที่ช่วยให้เมล็ดงอก และสามารถพัฒนาต่อได้
ความรู้เพิ่มเติม โกงกางเป็นพืชที่ขึ้นใน
ป่าชายเลน นักเรียนน่าจะเคยไปเที่ยวป่าชายเลน
กันมาบ้างนะคะ เคยสังเกตไหมคะ ว่าดินในป่าชายเลน
เป็นแบบไหน สภาพดินในป่าชายเลนะ
ป่าชายเลนนะคะ เป็นดินเลนค่ะ และมีน้ำท่วม
เมล็ดโกงกาง ไม่มีการพักตัว
กรดแอบไซซิกต่ำ สามารถงอกรากบนต้นได้
เมื่อเมล็ดโกงกางหลุดออกจากต้น จึงพร้อมที่จะ
เจริญต่อไปได้เมื่ออยู่ในสภาพแวดล้อมที่เหมาะสม
เพิ่มโอกาสให้แวดล้อมสภาพที่
ป่าชายเลนค่ะ กรดแอบไซซิกกับการนำไปใช้
สำหรับสารสังเคราะห์ที่มีกรด
คล้ายกรดแอบไซซิกนั้นนะคะ สามารถนำไป
ช่วยชะลอการเหี่ยวเฉาของพืช
โดยส่งผลให้รูปากใบปิด
เพื่อลดการสูญเสียน้ำ แต่ว่ายัง
ไม่เป็นที่นิยมนะคะ เพราะว่ามีราคาที่แพงอยู่ค่ะ
จากรูปนี้นะคะ เป็นการใช้
สารสังเคราะห์ที่สมบัติคล้ายกรดแอบไซซิก
ในการฉะลอในการเหี่ยวเฉาของไม้กาผาของกลุ่มเบญจมาศ
ในขณะขนส่งค่ะ จะเห็นว่า
ถ้าไม่มีการรดน้ำนะคะ ดอกไม้ก็จะเหี่ยวค่ะ
ถ้ามีการรดน้ำดอกไม้ก็
จะยังสดชื่นอยู่นะค แต่ถ้าไม่มีการรดน้ำ
แล้วก็มีการใช้สารที่มีการใช้กรดแอบไซซิก
นะคะ ก็จะเห็นว่า ดอกไม้นี่ ก็จะมี
การเหี่ยวเป็นบางส่วนนะคะ แต่ว่าส่วนมากก็จะยังคง
ปกติอยู่ได้ค่ะ เป็นอย่างไรบ้างคะ หลังจาก
ที่เราเรียนปัจจัยภายนอกและปัจจัยภายในครบแล้วนะคะ
ปัจจัยภายนอก เช่น
แสง น้ำ อุณหภูมิและสิ่งสัมผัส
นับเป็นสิ่งเร้า ที่มีผลกระตุ้นการทำงานของ
ฮอร์โมนพืช ซึ่งเป็นปัจจัยภายใน
ฮอร์โมนพืชเหล่านี้ ทำงานให้
เหมาะสมในแต่ละช่วงของการเจริญเติบโต
และทำให้เกิดการตอบสนองในพืชขึ้นในรูปแบบ
ต่าง ๆ ทั้งปัจจัยภายนอก
และปัจจัยภายใน ต่อ
เจริญเติบโตของพืชและมนุษย์
ได้ใช้ความรู้เกี่ยวกับปัจจัยเหล่านี้ เพื่อปรับปรุง
และพัฒนาทางการเกษตร ครูมีคำถามตรวจสอบความเข้าใจ
ของนักเรียนหนึ่งคำถามนะคะ
สารควบคุมการเจริญเติบโตของพืชคืออะไร
และมีความสำคัญต่อพืชอย่างไร ครูมีเวลา
ให้นักเรียนคิด 10 วินาทีค่ะ
เดี๋ยวเรามาดูเฉลยกันนะคะ สาร
การเจริญเติบโตของพืช คือ สารที่มีบทบาทต่อ
การเจริญเติบโตและพัฒนาการของพืช ซึ่ง
มีผลควบคุมกระบวนการต่าง ๆ ในการเจริญเติบโตของ
พืช ซึ่งมีทั้งฮอร์โมนพืช ที่พืชสร้างขึ้นเอง
และสารที่มนุษย์สังเคราะห์ขึ้น
เอทิลีน เป็นฮอร์โมนพืชที่
มีบทบาทสำคัญในการสุกของผลไม้
บางชนิด นอกจากนี้แล้ว ยังควบคุมการงอกของเมล็ด
และกระตุ้นการร่วงของใบด้วยค่ะ สารสังเคราะห์
ที่มีสารคล้ายเอทิลีนนะคะ ซึ่ง
ใช้ควบคุมการสุกของผลไม้ในเชิงพาณิชย์ค่ะ
กรดแอบไซซิก มีบทบาทความสำคัญ
ในการยับยั้งการงอกของเมล็ด ทำให้เมล็ดเกิดการพักตัว
นอกจากนี้แล้วยังมีบทบาทเกี่ยวกับ
ต่อการขาดน้ำของพืชค่ะ โดยส่งผล
ให้รูปากใบปิด เมื่อลดการสูญเสียน้ำนะคะ
สารสังเคราะห์ที่มีสมบัติคล้ายกรด
แอบไซซิกนะคะ นิยมนำมาใช้ในก
ของพืชและไม้ดอกขณะขนส่งโดยทำให้พืชหรี่
หรือว่าปิดรูปากใบ เพื่อลดการสูญเสียน้ำค่ะ
สำหรับคลิปนี้ก็ขอ
จบการสอนแต่เพียงเท่านี้นะคะ แล้วพบกันใหม่ค่ะ
สวัสดีค่ะ
[เสียงดนตรี]